به أمرى كه صحيح بود كه متعلَّق باشد به او از ايقاع فعلى به او جز كه ايشان گفتند متعلَّق بود به زنا ، و ما گفتيم متعلَّق بود به ضرب و دفع ، پس ظاهر نيست با ما و ايشان و چون ما را و ايشان را عدول مىبايد كردن از ظاهر ، ايشان چه اوليترند از ما كه حمل كنند بر زنا ( 1 ) از آن كه ما حمل كنيم بر ضرب و دفع ، بعد ما كه ما اوليتريم كه ما حمل به دليل مىكنيم و ايشان بى دليل ، و با حمل ما پيغامبر مسلَّم است و منزّه و با حمل ايشان پيغامبر ملوم و مذموم و متّهم . اگر گويند هر دو همّت وارد است يك ( 2 ) مورد ، چرا يكى ( 3 ) حمل كردى بر وجهى نيكو - و آن ضرب و دفع است - و يكى على الزّنا و القبيح ( 4 ) ؟ گوييم : براى دليل چنين كرديم كه ادلَّهء عقل و قرآن و آثار ( 5 ) بر اين دليل كرد و الَّا هر دو را حمل كردندى على وجه واحد ، امّا من حيث العقل دليلى نيست بر عصمت زليخا ، حمل كرديم بر آنچه گفتند در حق او از همّت قبيح و زنا ، و امّا در حقّ يوسف - عليه السّلام - چون ادلَّهء عقل راه نمود به عصمت او و تنزيه ( 6 ) او از صغاير و كبائر ، لا بدّ حمل بايست كردن بر وجهى كه لايق باشد به حال او . اما ادلَّهء قرآن كه دليل مىكند بر عصمت يوسف و براءت او از گناه و بر اتّهام زليخا ، چند آيت است :
منها قوله تعالى : * ( وَقالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ تُراوِدُ فَتاها عَنْ نَفْسِه قَدْ شَغَفَها حُبًّا إِنَّا لَنَراها فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ) * ( 7 ) ، و قوله : * ( وَراوَدَتْه الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِها [ عَنْ نَفْسِه ] ) * ( 8 ) * ( وَغَلَّقَتِ الأَبْوابَ وَقالَتْ هَيْتَ لَكَ قالَ مَعاذَ اللَّه إِنَّه رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوايَ إِنَّه لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ ) * ( 9 ) و قوله تعالى حكاية عنها : الآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا راوَدْتُه عَنْ نَفْسِه وَإِنَّه لَمِنَ الصَّادِقِينَ ( 10 ) ، و قوله ايضا : * ( فَذلِكُنَّ الَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيه وَلَقَدْ راوَدْتُه عَنْ نَفْسِه فَاسْتَعْصَمَ وَلَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ ما آمُرُه لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوناً مِنَ الصَّاغِرِينَ ) * ( 11 ) ،
هامش
( 1 ) . بم : به زنا .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : به يك .
( 3 ) . آج ، لب را .
( 4 ) . آو ، بم ، آز ، آج ، لب : القبح .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : آيات ، آو ، بم كه .
( 6 ) . همهء نسخهها بجز قم : عصمت و تنزيه .
( 7 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 30 .
( 8 ) . اساس : ندارد ، با توجه به قرآن مجيد افزوده شد .
( 9 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 23 .
( 10 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 51 .
( 11 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 32 .