جزاى فعل شيطان ؟
امّا در اين معاتبات روا باشد ( 1 ) كه لطف باشد او را و بسيارى مكلَّفان را در عهد او و پس از او چون بشنوند . كلبى گفت : پنج سال بود تا محبوس بود از آن پس هفت سال ديگر بماند تمامى دوازده سال ، چون مدّت محنت ( 2 ) به سر آمد ، و از ره فرج بر سبيل بشارت خبر آمد ، حق تعالى سبب ساخت ( 3 ) ملك در خواب ديد كه هفت گاو لاغر هفت گاو فربه را بخوردندى ( 4 ) و هفت خوشهء سبز ديدى كه هفت خوشهء خشك گرد آن در آمدى و آن را نيست كردى . او از خواب در آمدى ( 5 ) ترسيده و مذعور ( 6 ) و كس فرستاد و سحره و كهنه و قيّافان را بخواند و خواب برايشان عرضه كرد ( 7 ) [ 19 - ر ] .
قوله تعالى :
وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يابِساتٍ يا أَيُّهَا الْمَلأُ أَفْتُونِي فِي رُءْيايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ ‹ 43 › قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الأَحْلامِ بِعالِمِينَ ‹ 44 › وَقالَ الَّذِي نَجا مِنْهُما وَادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِه فَأَرْسِلُونِ ‹ 45 › يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يابِساتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ ‹ 46 › قالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً فَما حَصَدْتُمْ فَذَرُوه فِي سُنْبُلِه إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ ‹ 47 ›
ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذلِكَ سَبْعٌ شِدادٌ يَأْكُلْنَ ما قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تُحْصِنُونَ ‹ 48 › ثُمَّ يَأْتِي مِنْ بَعْدِ ذلِكَ عامٌ فِيه يُغاثُ النَّاسُ وَفِيه يَعْصِرُونَ ‹ 49 › وَقالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِه فَلَمَّا جاءَه الرَّسُولُ قالَ ارْجِعْ إِلى رَبِّكَ فَسْئَلْه ما بالُ النِّسْوَةِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ إِنَّ رَبِّي بِكَيْدِهِنَّ عَلِيمٌ ‹ 50 › قالَ ما خَطْبُكُنَّ إِذْ راوَدْتُنَّ يُوسُفَ عَنْ نَفْسِه قُلْنَ حاشَ لِلَّه ما عَلِمْنا عَلَيْه مِنْ سُوءٍ قالَتِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ الآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا راوَدْتُه عَنْ نَفْسِه وَإِنَّه لَمِنَ الصَّادِقِينَ ‹ 51 › ذلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْه بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّه لا يَهْدِي كَيْدَ الْخائِنِينَ ‹ 52 ›
وَ ما أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّي إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ ‹ 53 › وَقالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِه أَسْتَخْلِصْه لِنَفْسِي فَلَمَّا كَلَّمَه قالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنا مَكِينٌ أَمِينٌ ‹ 54 › قالَ اجْعَلْنِي عَلى خَزائِنِ الأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ ‹ 55 › وَكَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْها حَيْثُ يَشاءُ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنا مَنْ نَشاءُ وَلا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ ‹ 56 › وَلأَجْرُ الآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَكانُوا يَتَّقُونَ ‹ 57 ›
گفت پادشاه : من ديدمى ( 8 ) در خواب هفت گاو فربه را كه بخوردى ( 9 ) ايشان را هفت گاو لاغر و هفت خوشهء سبز و هفت ديگر خشك ، اى جماعت فتوى كنى مرا در خواب من اگر شما خواب را تعبير مىكنى .
گفتند آميخته خوابهاست ، و نيستيم ما به تأويل خوابها دانا ( 10 ) .
گفت آن كس كه برست از آن دو و ياد آمد او را پس روزگارى ، من خبر دهم شما را به تأويل آن ( 11 ) بفرستى مرا .
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : بود .
( 2 ) . آو ، بم ، آب ، آز ، لب : چون محنت ، آج : چون اندوه و محنت .
( 3 ) . آو ، بم ، آب ، آز ، آج ، لب كه .
( 4 ) . آو ، بم ، آب ، آز ، آج ، لب : بخوردى .
( 5 ) . آو ، بم ، آج ، لب : در آمد .
( 6 ) . مل : مدهوش .
( 7 ) . آو ، بم ، آب ، آز ، آج ، لب : عرض كرد .
( 8 ) . آو ، بم ، آج ، لب : ديدم .
( 9 ) . قم : مىخوردى .
( 10 ) . قم : به دانايان .
( 11 ) . قم : او .