بايد كردن و آنگه دعوت كرد او را ، اين تابان ( 1 ) و طعن بر رسول است - عليه السلام . و اگر مراد به موقع كثرت ثواب است و قلَّت او ، اتّفاق است كه هيچ پيغامبر را و هيچ فريشته را بدين طريق ( 2 ) نيست ، و اگر تعلَّل به صغر سن است ، اعتبار در اين معنى به سن نيست ، بل به كمال عقل است اگر منكر و مبتدع ( 3 ) نيست كه عيسى يك ساعته در گهواره پيغامبر باشد ، و مىگويد :
. . . إني عبد اللَّه آتنى الكتاب و جعلني نبيّا ، و جعلني مباركا اين ما كنت و اوصاني بالصلاة و الزكوة ما دمت حيّا ( 4 ) ،
و يحيى را مىگويد ( 5 ) . . . وَآتَيْناه الْحُكْمَ صَبِيًّا ( 6 ) ، اى النبوة ، على نمىشايد كه يا ( 7 ) نه ساله يا ده ساله يا به روايتى دوازده ساله مؤمن باشد و ايمان او به موقع باشد . ديگر ، آن ( 8 ) دعوى كردن خروج است از اسلام ، براى آن كه اتّفاق است كه ، على جز يك بار ايمان نه آورد ( 9 ) كه معروف است از او ، و دگر روايت نكردند از او كه او وقتى تجديد ( 10 ) اسلام و ايمان كرد . و اگر آن را وقعى نبود و به ديگر وقت آن را تدارك نبود ، او خود مؤمن نبوده باشد ، چه در حيات رسول و چه بعد عثمان كه امامت كرد . و آن كه اين روا دارد در حق او مقطوع على كفره باشد ، دگر ( 11 ) نه روايت كردند مخالفان عن طرق مختلفة از رسول - عليه السلام - كه او گفت :
لو وزن ايمان علي بايمان امتي . و في رواية : و ايمان امتي . لرجح ايمان علي على ايمان امتي الى يوم القيامة ،
اگر ايمان على با ايمان جملهء امّت من برسنجند ، ايمان على بر ( 12 ) ايمان امّت من بچربد تا روز قيامت . و اخبار در اين معنى بسيارست ، امّا ما سواه آنان كه جز اواند ، اخبار در ايشان مختلف است و ذكر آن در تواريخ هست .
فأما سابقان انصار - على ما جاء فى الاخبار - اهل بيعت بر عقبه بودند ، بيعت اول ، و آن هفت كس بودند . و در بيعت دوم هم بر عقبه هفتاد كس بودند . [ 107 - ر ] و
هامش
( 1 ) . مل : تاوان .
( 2 ) . مل : بر اين اطلاع .
( 3 ) . آو ، آج ، بم ، مج ، لب : مستبدع .
( 4 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيات 30 و 31 .
( 5 ) . اساس : مىگويند ، به قياس نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد .
( 6 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 12 .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل : تا .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : اين .
( 9 ) . نه آورد / نياورد .
( 10 ) . آو ، آج ، بم ، لب : به تجديد .
( 11 ) . آج ، مج ، لب : و گر .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها جملة .