* ( وَالدَّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ ) * ، و سراى باز پسين بهتر است آنان را كه از خداى بترسند و پرهيزكار باشند اگر عقل كار بندند و انديشه كنند بدانند كه ثواب آخرت و نعيم ابد ايشان را به باشد از اين حطام و عرض فانى كه آن را ثباتى و بقايى نباشد و باز آن را وبالى و عقابى به دنبال باشد .
* ( أَ فَلا تَعْقِلُونَ ) * ، اينان خرد كار نمىبندند ؟
* ( وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتابِ ) * ، ابو بكر خواند عن عاصم : « يمسكون » به تسكين الميم من الإمساك ، و باقى « يمسّكون » بتشديد من التّمسيك ( 1 ) . آنگه گفت ( 2 ) : آنان كه به كتاب تمسّك كنند و دست در كتاب آويزند . بعضى گفتند :
مراد به كتاب توريت است و حمل كردن بر عموم اوليتر باشد براى آن كه آنچه به او تعليق كرد ( 3 ) من ترك اضاعة اجر المصلحين عامّ است ، و نيز نماز به پاى دارند و اگر چه اقامت نماز داخل باشد [ 210 - ر ] در تحت تمسّك ( 4 ) كتاب ، چه كتاب مشتمل باشد بر آن و جز آن ، اين را تخصيص كرد به ذكر براى شرف و منزلت او را از شرع
لقوله - عليه السّلام : موضع الصّلوة من الدّين كموضع الرّأس من الجسد .
* ( إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ ) * ، ما رنج نكوكاران ( 5 ) ضايع نكنيم ، و اين جمله در محلّ خبر مبتداست كه « الَّذين » است ، و چون خبر مبتدا جمله اسمى باشد آن را لابد « فا » بايد ، نحو قوله : الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهارِ سِرًّا وَعَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ( 6 ) ، و إنّما كان ذلك لتضمّن الكلام معنى الشّرط و الجزاء ، و اين جا براى آن « فا » نياورد كه متضمّن ( 7 ) نيست معنى شرط را ، نحو قوله : الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّه ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَلا أَذىً لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ
هامش
( 1 ) . اساس ، آف ، بم ، لت : تمسك ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . مج ، وز و .
( 3 ) . آج ، لب ، آف : تعلق گيرد .
( 4 ) . مج ، وز به .
( 5 ) . مج ، وز ، آج ، لب : نيكوكاران .
( 6 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 274 .
( 7 ) . آن : مضمر .