مقاتل بن حيّان گفت ، روايت كردند ما را كه : رسول - عليه السّلام - چون آيت بخواند ، گفت : اينان در امّت من كم نباشند ( 1 ) مگر كسى كه خداى او را عصمت كند .
ابو هريره روايت كند كه : رسول - عليه السّلام - با ابو بكر در مجلسى حاضر بود ، مردى از جملهء حاضران در پوستين ابو بكر افتاد ، و رسول - عليه السّلام - مىخنديد و تبسّم مىكرد . چون ابو بكر به جواب درآمد و بعضى سخنهاى او را جواب كرد ، رسول - عليه السّلام - خشم گرفت و برخاست و برفت . ابو بكر برخاست و از قفاى رسول - عليه السّلام - برفت و گفت : اى رسول اللَّه ! اين مرد مرا دشنام مىداد ، تو تبسّم مىكردى . چون من به جواب بعضى سخنهاى او مشغول شدم ، خشم گرفتى و برخاستى و جا رها كردى ( 2 ) ؟ گفت : بلى ، آنگه كه او تو را دشنام مىداد و تو خاموش بودى ، فرشته اى ايستاده بود كه جواب مىداد براى تو ، مرا از آن تبسّم مىبود ( 3 ) . چون تو به جواب درآمدى ( 4 ) ، فرشته برفت و شيطان درآمد ، و من جايى كه شيطان حاضر باشد ننشينم آن جا ( 5 ) . سه كلمه از من بشنو يا با بكر ( 6 ) ! بنده ( 7 ) نباشد كه مظلمتى فرو برد و عفو بكند ( 8 ) از آن الَّا ( 9 ) و خداى تعالى نصر او عزيز گرداند ، و هيچ بنده نباشد كه در سؤال بر خود بگشايد براى كثرت مال الَّا خداى تعالى او را درويشى بيفزايد [ و هيچ بنده اى نباشد كه او در عطايى وصلتى ( 10 ) بگشايد و الَّا خداى تعالى او را مال بيفزايد ] ( 11 ) ، و قال عروة بن الزّبير :
لن ( 12 ) يبلغ المجد اقوام و ان كرموا
حتّى يذلَّوا و ان عزّوا لأقوام
و يشتموا فترى الألوان مشرقة
لا عفو ذلّ و لكن عفو احلام
* ( وَاللَّه يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ) * ، مقاتل گفت : معنى آن است كه اين چيزها كه از
هامش
( 1 ) . آج ، لب ، فق : كم شدند ، مب ، مر : كم شدهاند .
( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : و جا به ما باز گذاشتى .
( 3 ) . مب ، مر : مىآمد .
( 4 ) . مب ، مر آن .
( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر تو .
( 6 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق هيچ ، مر بدان كه هيچ .
( 7 ) . وز ، دب : بندهء / بنده اى .
( 8 ) . اساس ، دب ، لب ، فق : نكند ، با توجه به وز تصحيح شد .
( 9 ) . آج ، لب : و الَّا .
( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق : صلت .
( 11 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 12 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : لم ، با توجّه به ( چاپ شعرانى ( 3 / 190 ) و مآخذ شعرى تصحيح شد .