خود حاضر آمد آن جا بيست و شش غزا بود :
اوّل غزاى أبواء بود ، آنگه غزاة بواط بود ، آنگه غزاة العشيرة ، آنگه غزاة بدر اوّل ، آنگه غزاة بدر بزرگ ، آنگه غزاة بني سليم ، آنگه غزاة السّويق ، آنگه غزاة ذي أمرّ ، آنگه غزاة احد ، آنگه غزاة بحران ( 1 ) ، آنگه غزاة حمراء الأسد ( 2 ) ، آنگه غزو ( 3 ) بنى النّضير ، آنگه غزوة ذات الرّقاع ، آنگه غزوة بدر بازپسين ، آنگه غزوة دومة الجندل ، آنگه [ غزاة ] ( 4 ) خندق ، آنگه غزاة بني قريظه ، آنگه غزوة ( 5 ) بني لحيان ، آنگه غزوة بني قرد ، آنگه غزوة بنى المصطلق ، آنگه غزاة الحديبيه ، آنگه غزاة خيبر ، آنگه فتح مكّه ، آنگه غزاة حنين [ 258 - پ ] ، آنگه غزاة طائف ، آنگه غزاة تبوك .
رسول - عليه السّلام - از اين غزوات در نه غزات كارزار كرد ( 6 ) : در بدر بزرگ ، و آن روز آدينه بود بيست ( 7 ) هفتم ماه رمضان سنهء اثنين من الهجرة ، سال دوم از هجرت . و در احد ، و آن در شوّال بود سال سهام ( 8 ) از هجرت ، و ( 9 ) خندق و بني قريظه در شوّال بود سال چهارم از هجرت . بني المصطلق و بنى لحيان در شعبان بود سال پنجم . و خيبر در سال ششم . و فتح مكّه در ماه رمضان سال هشتم ( 10 ) . حنين و طائف در شوّال هم سال هشتم ( 11 ) . و اوّل غزا كه به نفس خود قتال كرد در او ( 12 ) بدر بود ، و آخر تبوك .
امّا عدد سرايا ، سى و شش سريّه بود : سريّهء عبيدة بن الحارث بود در زير ثنيّة المروه ، و آن نام آبى است از حجاز . و غزاة حمزة عبد المطَّلب بود به ساحل دريا ، و غزوه ( 13 ) سعد ابو وقّاص بود به خرّار . از زمين حجاز ، و غزاة مرثد بن ابى مرثد بود به
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : نجران .
( 2 ) . اساس : غزاة و الأسد ، لب : غزاة الأسد ، مب ، مر : غزاة ذو الأسد ، با توجه به آج و چاپ شعرانى تصحيح شد .
( 3 ) . آج ، لب ، فق : غزاة غزو ، مب ، مر : غزاى .
( 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها بجز دب : غزاة .
( 6 ) . دب ، آج ، لب ، فق : كردند ، مب ، مر : فرمودند .
( 7 ) . وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و .
( 8 ) . مب ، مر : سيم .
( 9 ) . مب ، مر غزو .
( 10 ) . دب : مكّه در هفتم ماه رمضان ، آج ، لب ، فق : مكه در سال هشتم ماه رمضان ، مب ، مر : مكه در سال هفتم ماه رمضان .
( 11 ) . دب : در شوّال در سال هفتم .
( 12 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : قتال كرد روز .
( 13 ) . وز غرو ، آج ، لب ، فق : غزاة .