از اينها ديگرى نمىتواند بحيات خود ادامه دهد راز آفرينش انسان صفحه 31 توضيح مىدهد كه حيوانات در زندگى خود نيازمند به اكسيژن مىباشد و نباتات نيازمند به كربن حيوانات اكسيژن استنشاق مىكنند و اسيد كربونيك بيرون مىدهند و نباتات بر عكس با اسيد كربونيك تنفس مىكنند برگ نباتات در حكم ريه انسانى است كه در زير حرارت آفتاب اسيد كربونيك را به عنصر كربن و اكسيژن تجزيه مىكنند و اكسيژن را دفع و كربن در تنه آنها باقى مىماند آنگاه در صفحه 32 مىگويد همه نباتات و جنگلها و بوته ها و خزه ها و بطور كلى رستنيها ساختمان اصلى وجودشان تركيبى از آب و كربن است حيوانات كربن دفع مىكنند و نباتات اكسيژن و از اين رو هر گاه اين دو عمل موجودات متوقف مىماند آن وقت يا حيوانات همه اكسيژنها را مصرف مىكردند و يا نباتات كليه كربنها را و چون موازنه بهم مىخورد نسل هر دو طايفه بسرعت رو به انقراض و زوال مىرفت .
يكى ديگر از عجائب عالم جانداران كه به هيچ وجه با تصادف قابل توجيه نيست اينست كه تقريبا از اوايل پيدايش حيات جنس نر و ماده كه براى ادامه نسل ضرورت دارد بوجود آمده است دستگاههاى مربوط به تناسل چه در عالم حيوانى و چه در عالم نباتى چه در جنس نر و چه در جنس ماده آنقدر حيرت انگيز است كه به هيچ وجه نمىتوان گفت هدفى در ايجاد اينها در كار نبوده است و دستگاه خلقت اينها را براى ادامه نسل به وجود نياورده است .
از اينها مىگذريم و مىآئيم اندامهاى نباتات و حيوانات را در قسمتهاى مختلف مطالعه مىكنيم آن چنان غرق حيرت و بهت مىشويم كه مطالعه يك كتاب چندين هزار صفحه اى مملو از نكات دقيق و ظريف هرگز نمىتواند ما را اين اندازه دچار بهت و حيرت و اعتراف بقدرت كامله و حكمت بالغه بوجود آورنده آن بكند و به قول سعدى
آفرينش همه تنبيه خداوند دل است دل ندارند كه ندارد به خداوند اقرار
اين همه نقش عجب بر در و ديوار وجود هر كه فكرت نكند نقش بود بر ديوار
مدت كوتاهى در اروپا اين فكر پديد آمد كه نظامات خلقت نباتات و حيوانات آنگاه دلالت مىكند بر حكمت بالغه صانع عالم كه خلقت اشياء دفعتا و آنا صورت گرفته باشد اما اگر تدريجا صورت گرفته باشد مانعى ندارد كه يك سلسله تصادفات تدريجا متراكم و منجر به آنچه هست شده باشد بعد از پيدايش