با اينكه جلو چنين احتمالى را منطقا نمىتوانيم سد كنيم شك نداريم كه سعدى داراى ذوق شعرى و ادبى و بو على سينا داراى افكار فلسفى و طبى و صاحب جواهر داراى ملكات فقهى بوده است كسانى كه بشر را به خدا شناسى از راه مطالعه كتاب خلقت سوق دادهاند خواستهاند بشر همان اندازه به علم و حكمت صانع متعال مطمئن شود كه از روى آثار سعدى و بو على و صاحب جواهر بمقامات ادبى و فلسفى و فقهى آنها مطمئن مىشود .
كرسى موريسون در كتاب راز آفرينش انسان ترجمه محمد سعيدى صفحه 9 مىگويد ده عدد سكه يك شاهى را از شماره يك تا ده علامت بگذاريد و آنها را در جيب خود بريزيد و بهم بزنيد پس از آن سعى كنيد آنها را به ترتيب شمارش از يك تا ده در آوريد و هر كدام را در آورديد پيش از اينكه سكه دومى را بيرون بياوريد دوباره بجيب خود بيندازيد با اين ترتيب احتمال آنكه شماره يك بيرون بيايد معادل يك بر ده است احتمال اينكه شماره يك و دو به ترتيب بيرون بيايد يك بر صد است احتمال آنكه شماره يك دو و سه مرتبا بيرون بيايد يك در هزار است احتمال آنكه شماره هاى يك و دو و سه و چهار متواليا كشيده شود يك در ده هزار است .
و به همين منوال احتمال در آمدن شماره ها به ترتيب كمتر مىشود تا آنكه احتمال بيرون آمدن شماره هاى از يك تا ده به رقم يك بر ده مليارد مىرسد منظور از ذكر مثلى بدين سادگى آنست كه نشان داده شود ارقام در مقابل احتمالات چگونه قوس صعودى مىپيمايند براى بوجود آمدن حيات در روى كره ارض آن قدر اوضاع و احوال مساعد لازم است كه از حيث امكانات رياضى محال است تصور نمود اين اوضاع و احوال بر سبيل تصادف و اتفاق با يكديگر جور آمده باشند و به همين جهت بايد ناگزير معتقد بود كه در طبيعت قوه مدركه خاصى وجود دارد و در جريان اين امور نظارت مىكند وقتى به اين نكته اذعان آورديم بايد ناچار معتقد شويم كه مقصد و منظور خاصى نيز از اين جمع و تفريقها و از پيدايش حيات در بين بوده است .
امروز فرضيه ها و نظريه هاى خاصى در باره آفرينش جهان زمين حيات انسان وجود دارد بعضى گمان مىكنند با قبول آن فرضيه ها و نظريه ها ديگر لزومى ندارد كه فرض كنيم جهان و حيات و انسان با اراده اى حكيمانه بوجود آمده است مثلا در باره كرات منظومه شمسى طبق فرضيه معروف لاپلاس گفته مىشود كه قطعاتى است كه در اثر نزديكى و برخورد خورشيد با يك ستاره ديگر
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 42
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٢