اينها و جز اينها سخنانى است كه ماديين و پيروان آنها مىگويند و ما در ابحاث متفرقه اى كه در مقاله هاى گذشته نمودهايم پاسخ برخى از اين سخنان بى فائده را داديم و پاسخ برخى ديگر نيز خواهد آمد .
در اينجا بعنوان يادآورى از گذشته و نمونه گوئى از آينده مىگوييم 1 كسانى كه مىگويند راه بحث در ماوراء طبيعت بواسطه كثرت خطا و لغزش هموار نبوده اطمينان بخش نيست پس اين راه را نبايد پيمود بخلاف بحث در علوم ماديه كه توام با حس و تجربه مىباشد اگر كمى به خود بيايند خواهند فهميد كه سخنى گفتهاند نسنجيده زيرا همين سخن اينها گفتگوئى است در يك نظريه غير مادى هرگز اين سخن و نظائر آن را از آزمايشهاى فيزيك و شيمى و مانند آنها استخراج نكردهاند .
همان راهنمائى كه آنان را بسوى اطمينان بخش بودن بحثهاى حسى و تجربى هدايت كرده و آنان نيز اضطرارا در حال جبر پذيرفتهاند در مورد ديگر نيز اگر هدايت كند بايد بپذيرند كارى كه حس و تجربه
شرح
ناروائىها محروميتها و ناكاميها درد و رنجها بيمارىها مرگ و ميرها وجود دارد پس معلوم مىشود خدائى حكيم و عليم آنچنانكه الهيون ادعا مىكنند وجود ندارد .
برتراند راسل در كتاب چرا مسيحى نيستم مىگويد براستى تعجب آور است كه انسانها به اور كنند جهان حاضر با همه محتويات و نواقص خود بهترين جهانى باشد كه خالقى قدر قدرت و جامع كليه علوم طى ميليونها سال به وجود آورده باشد جدا چنين چيزى براى من غير قابل قبول است آيا تصور نمىكنيد اگر همه قدرتها و جميع علوم را در اختيار داشتيد و ميليونها سال هم وقت داشتيد مىتوانستيد چيزى بهتر از كوكلوكلان [ 1 ] و فاشيسم بيافرينيد .
در متن بعدا به اين دو اشكال پاسخ داده خواهد شد و ما نيز در همانجا توضيحاتى خواهيم داد[ 1 ] ( ؟ ؟ ؟ )