پايان جهان
در مقاله 10 روشن ساختيم كه جهان طبيعت يك واحد حركت مىباشد كه بعينه متحرك نيز هست و همچنين اثبات كرديم كه حركت بىمقصد تصور ندارد .
و از اين دو نظريه نتيجه گرفته مىشود كه عالم ماده مقصدى دارد كه بسوى او متوجه است و چون هدفى است كه مجموع جهان با همه اجزاء و شرائط و علل داخلى خود بسوى او رهسپار مىباشد ديگر هيچ مانعى در راه انجام گرفتن آن معنى ندارد ناچار ضرورى التحقق و حتمى الوقوع خواهد بود ( 1 )
شرح
( 1 ) اشاره اى اجمالى به مساله فوق العاده مهم معاد است در باب معاد مسائل زيادى هست كه بايد بحث شود و در خور يك كتاب است اولين بحث علمى در باره معاد اينست كه آيا معاد حقيقتى است موافق با قوانين خلقت و آفرينش و يا يك قانون استثنائى است و با هيچ قانونى از قوانين خلقت وفق نمىدهد و بر فرض اول آيا معاد از لوازم تجرد روح است و يا ربطى به تجرد روح ندارد و بر فرض دوم آيا قبول معاد بر اساس تعبد محض است و يا قانون عقل عقل عملى كه مورد استناد متكلمين است يعنى مسائل مربوط به حسن و قبح آن را ايجاب مىكند .