البته در اثر عادتى كه فكر ما بواسطه انس دائمى خود به حوادث زمانى و مكانى پيدا كرده در آغاز بغلط افتاده فضائى خالى از موجودات و زمانى داراى امتداد غير متناهى فرض كرده سپس پديده جهان را مانند بچه اى نوزاد در مهد مكان گذاشته و بدست دايه زمان كه قبلا آماده بود سپرده و منتظر تربيت و تكميلش مىباشيم .
شرح
كه به ذات بارى انتساب دارد و ميتواند از حيث انتساب بذات بارى احكامى براى آن كشف كند فلسفه به تعيين احكامى براى آفرينش مىپردازد كه با توجه به آفريده بودن آن مىتواند آنها را اكتشاف نمايد در فلسفه الهى از ذات بارى بر افعال بارى استدلال مىشود قهرا همان جهاتى مورد بحث واقع مىشود كه از انتساب جهان به ذات بارى قابل ادراك كردن و فهميدن است .
و اما علوم كه هر يك فعلى از افعال را موضوع خود قرار مىدهد در باره ذات فعل بارى بحث مىكنند قطع نظر از ارتباط و انتساب اين ذوات با ذات بارى يعنى با قطع نظر از جنبه فعل بارى بودن آنها آشنائى علوم با آن موضوعات از طريق حواس است و از نظر حس ارتباطى ميان ذات محسوس و ذات بارى نيست يعنى حواس هرگز ارتباط و انتساب را احساس نمىكند نه از اين جهت كه يك طرف ارتباط ذات غيب الغيوب است بلكه از اين جهت كه در هيچ رابطه على و معلولى رابطه علت و معلول محسوس نيست ما اين مطلب را در مقاله پيدايش كثرت در ادراكات توضيح دادهايم .
در فلسفه فعل بارى بوسيله ذات بارى شناخته مىشود بر خلاف علوم لهذا آنچه در فلسفه در باره افعال بارى بحث مىشود و در قلمرو فلسفه است با آنچه در علوم در باره آنها بحث مىشود و در قملرو علوم است كاملا متفاوت است .
البته از يك پندار بايد جلوگيرى كنيم ما نمىخواهيم بگوئيم كه اشياء داراى دو حيثيت واقعى و خارجى مىباشند به يك حيثيت منتسب و مرتبط با ذات بارى تعالى و به حيثيت ديگر كه حيثيت ذات آنها است غير مرتبط و غير منتسب به ذات بارى مىباشند و يكى از دو حيثيت در قلمرو فلسفه است و ديگرى در قلمرو علوم حاشا و كلا ممكن الوجود به تمام حيثيتها مرتبط و منتسب به واجب الوجود است حيثيتى كه بدان حيثيت مرتبط و منتسب نباشد در او نيست و الا لازم مىآيد بان حيثيت واجب الوجود باشد حتى اين تعبير كه ممكن الوجود مرتبط است به واجب الوجود تعبير نارسائى است