شرح
است با افعالش كه تجليات و ظهورات و شؤونات او مىباشند .
معلوم شد در برهان صديقين صدرائى مساله اتحاد وجود و ماهيت در خارج و به اصطلاح عدم زيادت وجود بر ماهيت در ظرف خارج قطعى و مسلم گرفته شده است و البته قطعى و مسلم هم هست حتى از نظر قائلين باصالت ماهيت چنان كه در مقاله 7 روشن شده است و سپس با اتكاء به اصل اصيل و عميق و زير و رو كن فلسفه يعنى اصالت وجود و اصول وحدت حقيقت وجود وجوب ذاتى وجود مساوقت وجود با فعليت و اطلاق و كمال برهان اقامه شده است اما در برهان وجودى آنسلم يكى از اولىترين و بديهىترين مسائل وجود يعنى عدم زيادت وجود بر ماهيت در ظرف خارج مورد غفلت واقع شده است .
دكارت و لايپ نيتس و اسپينوزا برهان آنسلم را با تغييرات مختصرى كه هر يك در آن دادهاند پذيرفتهاند و بر سخن هر يك آنها نظير ايرادى كه بر آنسلم وارد كرديم وارد است كانت به حق بيان آنها را ناقص دانسته است ما براى پرهيز از اطاله بيشتر از ذكر و نقل آنها خوددارى مىكنيم