مفروض با حركت خود متكامل مىشود .
4 اگر براى مجموع جهان طبيعت حركت اثبات كنيم چنان كه در گذشته اشاره رفت نظريه زيرين به ثبوت خواهد رسيد قانون عمومى جهان طبيعت تحول و تكامل است
آزمايش در تكامل جهان
قانون نامبرده چنان كه در فلسفه مسلم و مورد قبول است دانشمندان علوم امروزه نيز او را پذيرفتهاند زيرا آزمايشهائى كه در مورد انسان و حيوان و نبات در فنون مربوطه به آنها انجام گرفته نشان مىدهد كه اين انواع در يك حال قرار نگرفته پيوسته بسوى تكامل تكاپو مىنمايند و احتياجات و نواقص طبيعى خود را روز بروز بهتر تامين مىكنند و همواره با طبيعت مبارزه دارند و مخصوصا كنجكاوى در زندگانى ممتد و تاريخى نوع انسان و مقايسه انسان امروزه با انسان اولى اين حقيقت را روشنتر مىسازد . ( 28 )
شرح
( 28 ) يكى از مسائلى كه در قرون اخير فوق العاده مورد توجه واقع شده است تكامل اجتماع انسانى است همان طورى كه فرد رشد مىكند و تكامل مىيابد اجتماع نيز رشد مىكند و تكامل مىيابد .
رشد و تكامل اجتماع و اينكه زندگى تكامل يافته بشرى از اول به اين حالت كه هست نبوده مطلبى است كه از قديم مورد توجه بوده است ابن خلدون در فصلهاى مختلف مقدمه تاريخ خويش با اصرار زياد ادعا مىكند كه زندگى شهرى و مدنى زائيده زندگى بدوى و وحشيانه است وى طبق اصول خاص خود قوانين انتقال از زندگى بدوى به زندگى شهرى و تطوراتى