شرح
مطلب دور مىزد يكى قوه و فعل ديگر حركت نقطه شروع فكر ما از آنجا بود كه گفتيم بالحس و العيان و بدون هيچگونه ترديدى جهان ما ساكن و جامد و لا يتغير نيست اشياء به حالت اوليه باقى نمىمانند از حالى به حالى و از مرحله اى به مرحله اى تغيير مىيابند آنچه در جهان هست شدن است .
از اينجا به رابطه اى ميان گذشته و آينده پى برديم كه نام آن را قوه و فعل گذاشتيم سپس ثابت كرديم كه انتقال اشياء از حالت بالقوه به حالت بالفعل جز به صورت تدريجى در مقابل دفعى و آنى صورت پذير نيست از اينجا به اصل حركت به عنوان يك اصل عمومى در جهان پى برديم اكنون مىخواهيم وارد مرحله ديگرى بشويم و مفهوم سومى وارد بحث كنيم و آن مفهوم تكامل است مىخواهيم ببينيم آيا حركت مساوى تكامل است يا نه و به عبارت ديگر همانطور كه از اصل تغيير و شدن به قانون قوه و فعل به عنوان يك قانون عمومى پى برديم و از اصل قوه و فعل به قانون حركت پى برديم آيا از اصل حركت مىتوانيم قانون تكامل را به عنوان يك قانون عمومى كشف كنيم يا نه .
تكامل چيست تكامل يعنى تحول از نقص به كمال .
نقص و كمال چيست نقص گاهى در مقابل تمام و گاهى در مقابل كمال آورده مىشود نقص در مقابل تمام عبارت است از فاقد بودن يك شىء بعضى از اجزاء خود را كتاب ناقص يعنى كتابى كه بعضى از فصول يا بعضى از اوراق خود را ندارد و كتاب تمام يعنى كتابى كه همه فصول يا همه برگهاى خود را واجد است همچنين است ساختمان ناقص و ساختمان تمام نماز ناقص و نماز تمام پس نقص مقابل تمام در جائى گفته مىشود كه واحد مورد نظر قسمتى از اجزاء خود را واجد باشد و قسمتى از اجزاء را فاقد باشد .
ولى نقص در مقابل كمال به معنى ديگرى است به اين معنى است كه يك شىء همه مراحلى كه بايد طى كند طى نكرده باشد و همه امكانى كه طبيعت براى او تهيه ديده است تحصيل نكرده باشد مثلا يك نوزاد اگر فاقد