حدوث و قدم
شرح
1 در اين مقاله از حدوث و قدم و تقدم و تاخر و معيت بحث مىشود .
حكما حدوث و قدم را از شئون تقدم و تاخر مىدانند زيرا در تعريف حدوث و قدم سبق و لحوق را داخل كردهاند پس حدوث و قدم زمانى و ذاتى نوعى از مسبوقيت و عدم مسبوقيت است و اگر گفتيم در مطلق موارد تقدم و تاخر حدوث و قدم معنا دارد چنان كه از متن لائح است و گفتيم حدوث مسبوقيت به غير است چنان كه از مقاله لائح است حدوث عين تاخر خواهد بود ولى قدم لا تاخر است نه تقدم يعنى مفهوما قدم عين تقدم به حسب اصطلاح نيست اگر چه ماده تقدم از قدم گرفته شده .
2 حكما چون حدوث و قدم را از انحاء تقدم و تاخر دانستهاند حدوث زمانى را اينطور تعريف كردهاند مسبوقيه وجود الشىء بالعدم الزمانى و قهرا نتيجه گرفتهاند كه پس خود زمان حادث زمانى نيست زيرا مستلزم خلف است اسفار اول حدوث و قدم ولى ممكن است از طرف متكلمين بگوئيم رجوع شود به تهافت الفلاسفه كه اين تعريف من عندى است حدوث عبارت