1 آيا آنچه در خارج از جواهر موجود است همه نوع واحد و متحصل الماهيه است و تمام اختلافات راجع به اختلاف در عوارض است همان طورى كه تقريبا از بعضى نظرهاى فلسفى جديد استفاده مىشود و يا آنكه انواع مختلف است و اساسا ملاك اختلاف نوعى در مقابل اختلاف صنفى چيست زيرا شك نيست كه اختلافات فردى و صنفى موجود است و چرا اگر اختلافات كم شد ما اسم آن را اختلاف فردى يا صنفى مىگذاريم و اگر زياد شد اسم آن را اختلاف نوعى مىگذاريم .
2 ممكن است گفته شود كه اختلافات فردى و صنفى مربوط به اختلاف در ناحيه عوارض و اعراض است ولى اختلاف نوعى مربوط به اختلاف در ذاتيات است كه كاشف آن اختلاف در آثار است و اگر گفته شود خود اختلاف اعراض اختلاف در آثار است پس بايد دليل بر اختلاف ذوات باشد جواب مىگوئيم فرق است بين آثارى كه مربوط به علل و عوامل خارج از وجود شىء باشد و آثارى كه مربوط به ذات شىء و داخله وجود شىء بوده باشد اگر گفته شود ما چنين ذاتى كه هميشه يكسان باشد و در همه احوال و شرائط يك نحوه اثر داشته باشد سراغ نداريم بلكه ذات
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 257
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٥٧