6 سنخيت بايد دانست كه از هر علتى معلول خاصى صادر مىشود زيرا كه لازم است بين علت و معلول سنخيتى بر قرار باشد به دليل اينكه اگر بين علت و معلول سنخيتى نباشد لازم آيد يكى از دو امر يا آنكه از هر علتى هر معلولى صادر شود و يا اينكه از هيچ علتى هيچ معلولى صادر نشود در غير اين دو صورت ترجيح بلا مرجح لازم مىآيد و واضح است كه دومى از هيچ علتى هيچ معلولى صادر نشود انكار عليت و معلوليت است و اولى نيز باطل است چه آنكه مستلزم گتره بودن عليت و معلوليت است و جا دارد سؤال شود كه چرا معلول علت نشد و علت معلول لذا است كه پس از اعتراف به قانون علت و معلول چاره نيست از اينكه ملتزم شويم كه براى هر علتى معلول خاصى است و اين همان معنى الواحد لا يصدر منه الا الواحد است 7 تمهيد اشكالى خارجات محمول بر دو قسم يا سه قسم است 1 آنها كه انتزاع مىشوند از جهت وجودى و كمال شىء .
2 آنها كه انتزاع مىشوند از جنبه عدمى و نقص و نفاد شىء 3 يا از ماهيت عليت فاعلى انتزاع مىشود از جهت وجود و كمال شىء علت و ممكن است بگوئيم كه قابليت قوه از خارجات محمولى است كه انتزاع مىشود از جهت نقص و فقدان شىء و اگر اشكال شود كه چيزهايى كه استعداد ندارند نيز داراى جنبه عدمى هستند مثلا همانطور كه تخم سيب صورت نوعيه سيب را فاقد است سنگ هم فاقد است و گفته مىشود كه تخم سيب قابل است كه
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 254
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٥٤