و از آن روى كه در مقاله 9 گفته شد كه ماده با داشتن صورتى عين آن صورت را بار ديگر نمىپذيرد تحصيل حاصل محال است بايد گفت اين نسبت يا صفت وجودى به وجود خود ادامه خواهد داد تا صورت و شكل مطلوب پيدا شود و پس از پيدايش آن امكان مذكور از ميان خواهد رفت زيرا خواستن و به خود گرفتن صورتى با داشتن همان صورت معنى ندارد مثلا سيب پس از سيب شدن ديگر سيب نمىشود مگر اينكه صورت سيب موجود را از خود دور كرده و با حركت و سير ديگرى دوباره سيب شود . ( 5 )
ما اين صفت وجودى را قوه و صورت وجودى پسين را فعل مىناميم و گاهى به جاى اين دو نام قوه و فعل دو لفظ امكان و فعليت را به كار مىبريم چنان كه مثلا مىگوئيم تخم قوه و امكان درخت را دارد و پس از فعليت درخت قوه سپرى مىشود و يا امكان تبديل به فعليت مىگردد .
و اين نيز بديهى است كه با آمدن فعليت درخت چنانچه امكان درخت از ميان مىرود صورت تخم نيز كه قوه درخت همراه آن بود از
شرح
( 5 ) در گذشته ثابت شد كه امكان وجود هر چيز قبل از خودش هميشه وجود دارد البته از قبيل وجود تعين در ضمن متعين اكنون نوبت آنست كه بدانيم اين امكان تا كى به وجود خود ادامه مىدهد آيا پس از تحقق يافتن خود شىء و به فعليت رسيدن آن باز هم امكان و استعداد باقى است يا نه .
جواب اينست خير آغاز فعليت يك چيز پايان قوه و استعداد و امكان آنست بديهى است اگر فرض كنيم با آمدن فعليتى باز هم قوه و استعداد آن فعليت باقى است لازم مىآيد كه استعداد استعداد حصول حاصل باشد و