44 براى مطالب مربوط به امكان استعدادى رجوع شود به جلد اول اسفار صفحات 35 و 43 و 56 و 97 و 118 و 167 و 172 و 203 و 221 و جلد دوم صفحه 33 .
45 از صفحه 35 جلد اول اسفار استفاده مىشود كه امكان استعدادى يك نوع كيفيت است كه قابل شدت و ضعف است و با امكان ذاتى و ساير مواد ثلاث فرق مىكند كه امور اعتبارى عقلى هستند و او امرى است كه حادث مىشود به حدوث بعض اسباب و شرائط و دوام پيدا مىكند و بعد با حدوث خود شىء منقطع مىشود كزوال النقص بعد حصول التام و رفع الابهام عند تعيين الامر على ما فى فلسفتنا من ان نسبه الماده باستعدادها الى الشىء الحادث نسبه النقص الى التمام در اينجا هر چند تعبير به كيفيت شده و به ظاهر مىنماياند كه آخوند امكان استعدادى را از معقولات اوليه و جزء نمودها و پديده ها مىداند ولى قرائن بعدى كاملا نشان مىدهد كه آخوند امكان استعدادى را از سنخ وجود مىداند و شدت و ضعفش را نيز از قبيل شدت و ضعف وجود مىداند نه از قبيل اشتداد و تضعيف مقوله كيف يعنى نمىخواهد بگويد كه حركت در مقوله و در نوع كيف استعدادى واقع مىشود كيف گفتن به امكان استعدادى از قبيل مسامحاتى است كه احيانا در باره وحدت و كثرت و علم نيز گفته مىشود در اينجا حاجى حاشيه ندارد .
در صفحه 43 آخوند موجود بودن امكان استعدادى را مسلم مىگيرد و وعده مىدهد كه بعدها از نحوه وجود او بحث خواهد كرد و لكن به مناسبت اينكه اين فصل براى ابطال عينيت مواد ثلاث
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 217
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢١٧