و نفى نمىكند و همچنين نفى نفى نيز نفى را معدوم مطلق نمىكند از اين روى در نفى نفى هم اثبات و هم نفى موجود است يعنى اثبات به صورت كاملترى ظهور مىكند .
پس نفى نفى حاصل جمع اثبات نفى است ولى نه حاصل جمع جبرى كه مساوى با صفر بوده بلكه حاصل جمع ديالكتيكى اثبات و نفى كه مساوى است با نفى نفى يعنى اثبات با شرايط جديده و وجود كاملتر و همچنين اگر نفى موضوع در لحظه دوم را مبدا قرار دهيم نسبت به مرحله بعد از خود اثبات است و مرحله پس از وى نفى نفى نفى وى مىشود و مرحله پس از اين مرحله موضوع در لحظه چهارم نفى نفى خواهد بود و به همين ترتيب سلسله تكامل درست مىشود .
و بايد دانست كه در ظهور تكامل از تخلل نفى در ميان اثبات و نفى نفى گريزى نيست زيرا تا اثبات نفى نشود نوبه به نفى كه مصداق تكامل است نرسيده اثبات در جاى خود ثابت مىماند .
مثلا تخم مرغ كه يكى از پديده هاى طبيعت و سر گرم تحول و تكامل است داراى فعليتى است كه حافظ وضع حاضر او مىباشد و در عين حال مشتمل بر قواى متضاده اى است كه با فعاليت خود مىخواهند فعليت او را منهدم ساخته و فعليت تازه ترى به وى دهند .
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 107
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٠٧