قانون تكاپوى ديالكتيكى طبيعت
طرفداران ماترياليسم ديالكتيك قانون تحول و تكامل طبيعت را از راه ديگر توضيح دادهاند و مىگويند واقعيت خارجى كه مساوى است با ماده و مكان زمان چون زمان بعد رابع را در بر دارد ناچار تغيير يافته و نفى خواهد شد ( 30 ) و البته اين نفى نسبى بوده و موضوع را معدوم مطلق نمىكند و گر نه رشته
شرح
( 30 ) بطلان اين بيان در توجيه علت تغيير روشن است اين مطلب صحيح نيست كه واقعيت خارجى چون زمان را در بر دارد تغيير يافته و نفى خواهد شد بلكه بر عكس است واقعيت خارجى چون متغير است زمان را در بر دارد در باره زمان بعدا بحث خواهد شد و بطلان ادعاى فوق روشنتر مىشود .
دكتر آرانى در جزوه ماترياليسم ديالكتيك صفحه 56 مىگويد واقعيت ماده زمان مكان چون زمان را در بر دارد قهرا شامل مفهوم تغيير نيز مىباشد در اين بيان نوعى تقدم براى زمان نسبت به تغيير فرض شده است و زمان به شكل يك عنصر از سه عنصر تشكيل دهنده واقعيت فرض شده است ما بعدا در باره همه اينها بحث و بطلان آنها را روشن خواهيم كرد