4 علتى كه نسبتش با دو چيز متساوى بوده باشد نمىتواند يكى از آن دو تا را تخصيص بوجود دهد و همچنين يكى از آن دو تا نيز نمىتواند با چنين علتى بوجود اختصاص يابد .
5 اختيار به معناى ايجاد گزافى تحقق ندارد .
6 علت دو قسم است علت تامه و علت ناقصه .
7 احتياج معلول به علت از جهت امكان اوست نه از جهت حدوث و سابقه عدم .
8 عليت و معلوليت دورى محال است .
9 وجود علت تامه از وجود معلول خود قويتر است .
10 علت بر معلول خود متقدم است و معلول از وى متاخر .
11 استقلال و تماميت وجودى معلول همان استقلال و تماميت وجودى علت است .
12 سلسله علت تامه معلولى نمىتواند تا لا نهايت برود .
13 دو علت مستقله يك معلول را نمىشود ايجاد كند چنان كه يك علت دو معلول مستقل را .
14 علت به چهار قسم منقسم مىشود علت فاعلى علت غائى علت مادى علت صورى .
15 هيچ معلولى بىعلت فاعلى نخواهد بود .
16 هر معلول مادى علت مادى مىخواهد .
17 ماده ديگرى بسيطتر از ماده جسمانى بايد اثبات كرد .
18 هر معلول مادى علت صورى مىخواهد .
19 هيچ معلولى بىعلت غائى نخواهد بود .
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 265
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٦٥