لقمه اى را كه با دست و دهان مىخوريم جامه اى را كه دوزنده با ابزار از پارچه بريده و مىدوزد و درى را كه درودگر از چوب ميسازد مثالهائى است مسامحى درست است صورتهاى وجودى و شكلهاى تازه كه پيدا مىشوند وابسته و مرهون همه
شرح
كه ما در زندگى داريم توافق دارد با پذيرفتن اين مطالب ايمان مىآوريم كه آفريننده جهان اختيارى هم در كار ما قرار داده است كه بكمك آن مىتوانيم در كارهاى عالم اظهار وجود كنيم و اينكه گفتيم در كارگاه اتمها دست تقديرى در كار است آن دست ممكن است در كارگاه تن ما همان روح و جان ما باشد شايد اختيارى كه مغز ما در باره سلولهاى تن ما روا مىدارد عامل همان افعالى باشد كه در محيط خارجى بنام حركات اختيارى و ارادى موسوم شدهاند حقيقت اين موضوع از نظر ما پوشيده است نه مىتوانيم آن را بپذيريم و نه مىتوانيم آن را رد كنيم . . . .
اين بود خلاصه نظريه اين دانشمند بزرگ در باب قانون عليت از مجموع آنچه نقل شد چند مطلب استفاده مىشود 1 علم امروز قانون عليت را كه بر حسب آن همواره علل معين بايد معلومات معينه را بدنبال خود بياورند و هر وضعى معلول وضع قبلى و علت وضع بعدى است و سلسله حوادث مانند حلقه هاى زنجير بهم پيوسته و مرتبط است نمىپذيرد .
2 نظر به اينكه در جهان ذرات قانون عليت فرمانروائى ندارد و اوضاع گذشته و حال و آينده با يكديگر رابطه على و معلولى ندارند دانش نو وجود تقدير و مداخله غيبى را در جهان ذرات اثبات مىكند .
3 لازمه قانون عليت و رابطه زنجيرى حوادث امكان پيشبينىهاى قطعى نسبت باينده از روى وضع حاضر است ولى چون جهان ذرات از پيروى قانون عليت آزاد است امكان اين پيشبينىها از بين رفته است در جهان ذرات قانون عليت نمىتواند هادى و راهنماى بشر واقع شود يعنى بشر نمىتواند در جهان ذرات با اتكاء به قانون عليت پيشبينىهاى قطعى بنمايد تنها كارى كه از اين لحاظ از بشر در آنجا ساخته است اين است كه با حساب احتمالات پيش