تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 136

مساهمون:

ص١٣٦
از مجموع آنچه تا كنون بيان شد نتيجه گرفته مىشود كه 1 هر پديده خارجى تا ضرورت پيدا نكند موجود نخواهد شد . 2 هر موجود خارجى در حال وجود متصف به ضرورت مىباشد . 3 ضرورت وجود هر پديده معلول از راه ضرورت علت خودش پيدا شده و ترشح اوست .
شرح
تاثير دارند يا ندارند طرز استدلال گاليله را يك نسل بعد نيوتن به شكل قانون جبر مدون ساخت هر جسمى هميشه بر حالت سكون يا حركت يك نواخت خود باقى مىماند مگر اينكه قوائى كه بر آن كارگر مىافتد مجبورش سازند كه حالت سكون يا حركت خود را تغيير دهد چنان كه ديديم اين قانون نمىتواند نتيجه مستقيم تجربه باشد بلكه تفكر محققانه اى كه سازگار با مشاهدات حاصل شده از تجربه بوده سبب پيدايش آن شده است در حالت فعلى هرگز نمىتوان به چنين تجربه اى تحقق خارجى داد معذلك همين تجربه خيالى وسيله فهم كامل تجربيات واقعى و امكان پذير مىباشد . . . پس از اين مقدمات مسئله ديگرى نسبت به حركت پيش مىآيد اگر سرعت نشانه نيروهاى خارجى مؤثر در جسم نيست پس سرعت چيست جواب اين سؤال اساسى را هم گاليله يافت و نيوتن آن را تكميل كرد و اين خود نشانه و مفتاح رمز ديگرى براى تجسسات ما مىباشد براى يافتن جواب صحيح بايستى در مثال ارابه اى كه بر جاده كاملا هموار حركت مىكند كمى عميقانه تر فكر كنيم در مثال خيالى ما يكنواختى حركت نتيجه فقدان قواى خارجى بود اگر فرض كنيم بر ارابه اى كه حركت يك نواخت دارد فشارى در امتداد حركت وارد شود چه اتفاقى خواهد افتاد پر واضح است كه سرعت آن زيادتر خواهد شد همانگونه كه اگر فشار در جهت مخالف حركت وارد آيد سرعت تنزل خواهد كرد در حالت اول حركت ارابه تندتر شده و در حالت دوم كندتر از همين جا فورا اين قاعده بدست مىآيد نتيجه تاثير قوه خارجى تغيير سرعت است از اين قرار نه خود سرعت بلكه تغيير آن نتيجه راندن يا پس كشيدن ارابه مىشود . . . علاقه ميان نيرو و تغيير سرعت نه مطابق تصور فطرى ما علاقه ميان نيرو و خود سرعت پايه مكانيك رسمى است كه نيوتن آن را تدوين كرده است .
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 136 | السيد محمدحسين الطباطبائي / مرتضى مطهرى