قسم دويم اعتباريات بعد الاجتماع
مفاهيم اعتبارى كه انسان اجتماعى امروزه از قالب ذهن خود در آورده به اندازه اى زياد است كه شايد تميز و طبقه بندى و شمردن آنها بالاتر از توانائى فكر بوده باشد اگر چه همه آنها ساخته فكر و انديشه مىباشند با اين همه پيوسته انسان بحسب پيشرفت اجتماع و تكامل فكر خود مفاهيم تازه اى ساخته و هر روز يك يا چند نمونه تازه به معرض نمايش مىگذارد و از همين جا نيز مىفهميم كه اگر به قهقرا برگشته و به انسان اولى اجتماعى نزديكتر شويم اين ساخته هاى فكرى كمتر شده و به ريشه هائى كه محل انشعاب شاخه ها هستند نزديكتر خواهند گشت .
از اين روى و براى اينكه اين مقاله بيشتر از حد معينى از تفصيل را گنجايش ندارد ما در اين جا اعتبارات بعد الاجتماع چندى كه به منزله ريشه هاى ساير اعتبارات بعد الاجتماع مىباشند مورد بحث و گفتگو قرار مىدهيم
1 اصل ملك
چنان كه از بحثهاى گذشته بدست آمد ريشه اين اصل پيش از تحقق اجتماع محقق بوده و آن همان اختصاص است كه بعدها به صورت ملك تكميل شده و داراى اثر خاصى كه جواز همه گونه تصرفات بوده باشد گرديده و اصل اختصاص يا اختصاص مطلق در مورد بعضى تصرفات اعتبار پذيرفته چنان كه مىبينيم در ملك ديگران مىتوانيم اختصاصاتى امتيازات داشته باشيم يا آنكه مىتوانيم اختصاصى در مواردى پيدا كنيم كه مورد تعلق ملك نخواهد بود مانند اختصاصات زوجيت و دوستى و همسايگى و پدرى