مثلا در مورد خوردن مثال گذشته اگر چه متعلق بايد را سيرى قرار داده ولى چون مىبيند سيرى بى بلعيدن غذا و بلعيدن بى جويدن و بى به دهان گذاشتن و به دهان گذاشتن بى برداشتن و برداشتن بى نزديك شدن و دست دراز كردن و گرفتن و . . . ممكن نيست به همه
شرح
غريزى شگفت انگيز حيوانات يا حركات نوزاد انسان در آغاز تولد حركاتى انعكاسى و خالى از شعور و قصد و اراده است .
خود داروين در اثر ايراداتى كه بر نظريه اش در باب غرائز حيوانات وارد كردند از عقيده خود صرف نظر كرد و به نظريه لامارك كه در بالا گفتيم گرائيد .
دكتر ارانى در مقام توجيه حركات غريزى همان نظريه لامارك را بالاخره انتخاب مىكند وى در پسيكولوژى صفحه 182 مىگويد رفتار موجود زنده با حركات بلا اراده يعنى حركات انعكاسى شروع مىشود و بعد از حركات انعكاسى حركات ارادى بوجود مىآيد ولى ما بين اين دو نوع حركت يك نوع رفتار هست كه كاملتر از حركت انعكاسى است و مدت بيشترى دوام پيدا مىكند ولى چون جامد است و موجود زنده بر حسب اراده در آن تغييراتى نمىدهد ناقصتر از حركات ارادى است اين نوع رفتار را حركت غريزى يا بطور ساده غريزه مىنامند مانند پرواز پروانه در اطراف شمع لانه ساختن يك پرنده و غيره مجذوب شدن پروانه بشمع غريزى اوست غريزه بذكاء ارتباط ندارد و جبلى موجود است مثلا اگر كاغذهاى مثلثى شكل مقابل سوراخ كرم خاكى ريخته شود حيوان با نهايت كم هوشى كه دارد جديت مىكند كاغذها را از طرف راس مثلث به لانه خود ببرد اگر بوسيله ماشين از تخم مرغ جوجه تهيه كنيم حيوان به مجرد خارج شدن از تخم راه ميرود دانه مىچيند و حركات ديگر انجام مىدهد شناختن خواص راس مثلث يا مغذى بودن دانه ارزن را كسى به حيوان نياموخته است ولى اين خاصيت بطور ارث در سلسله عصبى وى از نسلهاى پيش باقى مانده است .
پاسخ همانها است كه در مقام رد نظريه لامارك گفتيم و نيازى به تكرار نداريم معلوم نيست كه اجداد كرم خاكى كه از خودش كمهوشتر بودهاند زيرا روى نظريه نشوء و ارتقاء حيوانات يك سير تكاملى را طى مىكنند چگونه خواص راس مثلث را دريافتهاند و بان عادت كردهاند و بعد براى اعقاب خود به ارث گذاشتهاند .