چون افعال وى تعلق به ماده دارد بايد صور علميه موادى را كه متعلق افعال وى مىباشد داشته باشد و بايد روابط خود را با آنها بداند و اتفاقا تجربه نيز همين حدس را تاييد مىكند ما ابتدائا متعلق مادى فعل را تميز داده و سپس فعل را كه يكنوع تصرف در ماده است انجام مىدهيم اگر چه اين سخن فعلا خام بوده و
شرح
هر فعل ارادى چون با انديشه انجام مىيابد قهرا از شعور حيوان مخفى نيست يعنى حيوان به افعالى كه در ظاهر بدن وى با مداخله اراده و انديشه انجام مىيابد آگاه است و نيز چون هر فعل ارادى براى غايت و منظورى انجام مىيابد حيوان بايد بغايت فعل خود آگاه باشد پس حيوان در كارهائى كه با مداخله اراده و انديشه انجام مىدهد بايد به خود آن افعال و بغايت و نتيجه ايكه از آن افعال عايد حيوان مىشود آگاه باشد بلكه چون افعالى كه حيوان بتحريك طبيعت انجام مىدهد سر و كار با ماده اى از مواد خارجى دارد يعنى آن افعال يكنوع تصرفاتى است در ماده اى از مواد خارجى بايد ماده متعلق فعل خود را نيز بشناسد و بالاتر اينكه بعضى از افعال حيوان تصرفاتى دقيق و پيچيده و صنعتى است كه از طرفى اطلاع حيوان را به كيفيت مخصوص اين عمل ايجاب مىكند و از طرف ديگر مستلزم مهارت عملى حيوان است از قبيل همه اعمال فنى و صنعتى انسان و مانند اعمال غريزى شگفت انگيز حيوانات و بالاخص حشرات كه در كتب حيوان شناسى مسطور است و تعجب هر بيننده يا خواننده اى را بر مىانگيزد پس هر فعل ارادى كه از حيوان سرمىزند مستلزم انديشه ها و شناسائىهائى است و لا اقل شناسائى خود فعل و غايتى كه از آن فعل بايد منظور حيوان بوده باشد .
علاوه بر اين افكار و انديشه ها كه گفته شد هيچ فعل ارادى بدون آنها تحقق نمىپذيرد به عقيده اين مقاله يك رشته انديشه هاى اعتبارى نيز در كار است كه در مقدمه هر فعل ارادى لازم است على هذا هر فعل ارادى كه از حيوان سرمىزند مسبوق بيك سلسله انديشه هاى حقيقى و يك سلسله انديشه هاى اعتبارى است حالا بايد يك نظرى كلى و اجمالى به اين دو قسمت انديشه هاى حيوان كه مقدمه افعال وى است بياندازيم و آنها را بدست آوريم و ضمنا ببينيم هر يك از اين دو قسمت تحت تاثير چه عواملى و به چه ترتيبى براى حيوان پيدا مىشود .