بوده باشد كه شىء مهيتى جدا از ديگر مهيات داشته باشد و حال آنكه چنين نيست وقتى مىتواند درست بوده باشد كه ماهيت شىء در يك حال ثابت بماند و حال آنكه چنين نيست وقتى مىتواند درست بوده باشد كه شىء ضد خود را نداشته باشد و حال آنكه چنين نيست .
شرح
وجود مساوى نيست با ماده اعراض كردهايد و همچنين هر يك از اصول چهار گانه ديالكتيك را كه پذيرفتهايد ناچار از نقطه مقابل اين اصول اعراض كردهايد پس شما هم در مورد تئورى فلسفى و اصول منطقى خود گفتهايد بله بله و نسبت به تئورى فلسفى و اصول منطقى متافيزيك گفتهايد نه نه .
از علوم مثال مىآوريم ما در رياضيات زحمت مىكشيم و برهانى براى يك مسئله اقامه مىكنيم و نتيجه اى اثبات مىكنيم و ناچار ذهن آن نتيجه را مىپذيرد و از نقطه مقابل آن نتيجه اعراض مىكند زيرا آن نتيجه را با نقطه مقابلش قابل جمع نمىداند همانطورى كه در متن بيان شده چگونه متصور است كه در مورد نظريه اى برهانى اقامه شده و نتيجه اى را اثبات نمايد و در عين حال تكذيب نتيجه به برهان صدمه نزند .
اين بود سه اصل اساسى از اصولى كه ماترياليسم ديالكتيك در مورد افكار و ادراكات دارد و اين سه اصل درست نقطه مقابل سه اصلى است كه ساير سيستمهاى فلسفى و بالخصوص متافيزيك دارد متافيزيك در مورد افكار قائل به سه اصل عينيت ثبات امتناع تناقض است و خواننده محترم متوجه شد كه امكان علم موقوف به اين سه اصل است كه متافيزيك قائل است و با فرض انكار هر يك از اين سه اصل حصول علم غير ميسر است .
آشنايان به فلسفه و تاريخ فلسفه آگاهند كه سوفسطائىگرى جز انكار امكان علم چيزى نيست سوفسطائيان قديم براى خراب كردن امكان علم تنها به انكار اصل امتناع تناقض قناعت كردهاند ولى ماديين در مطلب ديگر اضافه كردند كه هر يك از آن دو نيز اگر مورد قبول واقع شود كافى است در نفى امكان علم و عجب اينست كه اين آقايان در عين حال تئورى فلسفى و اصول منطقى دارند و مدعى جزم در باره آنها هستند و حال آنكه سوفسطائيان متوجه شده بودند كه با انكار اصل امتناع تناقض از هر گونه تئورى فلسفى و اصول جزمى منطقى بايد چشم بپوشند عجبتر آنكه اين آقايان خود را حامى و طرفدار علم معرفى مىكنند