به نظرياتى كه در ابواب مختلفه منطق اثبات شده حمله نموده و بى ارزشى آنها را با بيانهائى كه از اين بيان سرچشمه مىگيرند اثبات نموده مثلا در مورد حد مىگويد حد كه منطق متافيزيك مىگويد كه مجموعه اجزاى ماهيت شىء معرف او است وقتى مىتواند درست
شرح
سر هم به طرز ثابت و منجمد و جدا از تغييرات مورد مطالعه قرار گيرند و آنتىتز ضد حكم را بلا واسطه و جدا از حكم مىداند يا مىگويد بله بله يا مىگويد نه نه و غير از آن عقيده اى جايز نيست بتصور او از بودن و نبودن يكى را بايد انتخاب كرد .
انگلس در كتاب لودويك فويرباخ مىگويد همچنين انسان ديگر از تناقضاتى كه بموجب علوم ما وراء الطبيعه قديم ثابت و تغيير ناپذير قلمداد شده بود از قبيل ضديت درست و نادرست خير و شر يكسان و متغاير حتمى و اتفاقى و غيره واهمه اى ندارد مىدانيم كه اين تناقضات داراى ارزشى نسبى است و آنچه امروز درست تلقى مىشود جنبه نادرست و مستترى دارد كه بعدها ظاهر خواهد شد و آنچه كه امروز نادرست تلقى مىشود جنبه درستى هم دارد كه در اثر آن در قديم درست تلقى مىشد آنچه كه ما واجب الوقوع مىدانيم مركب از وقايع كاملا اتفاقى است و آنچه را كه ما اتفاقى مىدانيم فقط ظاهرى است كه در زير آن وجوب و لزوم پنهان شده است .
فلسفه مادى جديد چون در طبيعت قائل به اصل مبارزه اضداد و تبديل شىء به ضد خود است و از طرفى هم افكار را صرفا مادى مىداند و از طرف ديگر بين تضاد و بين تناقض و ايجاب و سلب فرق نگذاشته اصل امتناع تناقض را در افكار منكر مىشود و البته گرفتارى در يك بنبستهائى رجوع شود به جلد اول ارزش معلومات نيز كمك كرده است تا اين فلسفه خود را مجبور ديده است كه يكباره اين اصل مسلم فكرى را انكار كند و مدعى شود مانعى نيست كه يك چيز هم راست باشد و هم دروغ هم صحيح باشد و هم غلط .
ما قبلا توضيح داديم كه با صرفنظر كردن از اصل امتناع تناقض اساس تمام علوم واژگون خواهد شد همانطورى كه گفتيم قانون علمى براى ذهن بشر يعنى گرايش ذهن بيك قضيه خاص و اعراض از طرف مقابلش خود شما كه در فكر خود يك تئورى فلسفى را پذيرفتهايد و ادعا مىكنيد وجود مساوى است با ماده لابد در ذهن خود به اين قضيه گرايش پيدا كردهايد و از مقابل اين قضيه كه