ماترياليسم و همچنين مكتب مادى از نقطه نظر اعتماد به منطق ثابت و اعتماد به منطق متحول به دو مكتب ماديت معنوى ماترياليسم متافيزيك و ماديت تحولى ماترياليسم ديالكتيك ( 1 ) [ 1 ] منقسم مىشود .
شرح
بما وراء الطبيعه نيز بوده باشد
( 1 ) ديالكتيك Dialectique كلمه ايست يونانى و از اصل ديالكو [ 2 ] مشتق شده است كه به معناى مباحثه و مناظره است .
روش بحث و مناظره خاصى كه معمولا سقراط دانشمند بزرگوار يونان در مقابل طرف براى رفع اشتباه و اثبات خطاى وى پيش مىگرفت به اين كيفيت بود كه از مقدمات ساده شروع به پرسش مىنمود و از طرف اقرار مىگرفت و بتدريج بسؤالات خود ادامه مىداد تا جايى كه يكوقت طرف ملتفت مىشد كه به مدعاى سقراط اعتراف كرده ديالكتيك ناميده مىشد اين روش مخاطبه در علوم تعليم و تربيت امروز بنام روش سقراطى معروف است .
افلاطون شاگرد سقراط نيز اين كلمه را در مورد طريقه مخصوص خود براى راه بردن عقل در راه كسب معرفت حقيقى اصطلاح كرد افلاطون مىگويد بافراد محسوسه علم تعلق نمىگيرد زيرا متعلق علم بايد كلى باشد نه جزئى معرفت حقيقى درك مثل است و اين معرفت در روح هر كسى قبل از اينكه به اين عالم بيايد حاصل شده است علم در اين جهان تذكر و يادآورى گذشته است به عقيده افلاطون از راه ورزش فكرى و از طريق ذوق و عشق بايد نفس را نسبت به گذشته متذكر كرد افلاطون طريقه خويش را براى كسب اين نوع معرفت يا تذكر ديالكتيك مىنامد .
دانشمندان جديد از قبيل كانت آلمانى و غيره نيز اين كلمه را در مواردى استعمال كردهاند .
هگل ( Hegel ) دانشمند شهير آلمانى كه از فلاسفه نيمه اول قرن نوزدهم است منطق مخصوص و روش خاصى براى راه بردن عقل در كشف حقائق انتخاب نمود و نام آن را ديالكتيك گذاشت .
شرح منطق ديالكتيك هگل در مقالات آينده خواهد آمد .
هگل در نظريات فلسفى خويش مادى نبود ولى كارل ماركس و انگلس كه شاگردان وى بودند و منطق ديالكتيك را از استاد فرا گرفته بودند نظريات مادى و ماترياليستى داشتند و در اين جهت از فلاسفه مادى قرن[ 1 ] Materialisme
[ 2 ] Dialogos