موضوع موجود است يا وجودش چگونه وجودى است بلكه خواص
شرح
تجربه حسى در مسائل آن راه ندارد غالبا هر وقت فلسفه گفته شود مقصود همان است .
ولى از قرن هفدهم به بعد گروهى از دانشمندان پديد آمدند كه ارزش برهان و قياس عقلى را به كلى انكار كردند و اسلوب تجربى را تنها اسلوب صحيح و قابل اعتماد دانستند به عقيده اين گروه فلسفه نظرى و تعقلى كه مستقل از علم باشد پايه و اساسى ندارد و علم هم محصول حواس است و حواس جز بظواهر و عوارض طبيعت و فنومنها [ 1 ] تعلق نمىگيرد پس مسائل فلسفه اولى كه صرفا نظرى و تعقلى و مربوط بكنه واقعيات و امور غير محسوسه است بىاعتبار است و اين گونه مسائل براى بشر نفيا و اثباتا درك نشدنى است آنها را بايد از دائره بحث خارج كرد و امور غير قابل تحقيق ناميد .
اگوست كنت Augiste Conte دانشمند معروف فرانسوى قرن نوزدهم يكى از كسانى است كه منكر فلسفه عقلى و نظرى است ولى در عين حال بيك فلسفه حسى متكى به علوم معتقد است به اين معنى كه بيان روابط علوم را با يكديگر و همچنين پاره اى از فرضيه هاى بزرگ را كه در همه يا غالب علوم مورد استفاده قرار مىگيرد از لحاظ شباهتى كه فى الجمله به فلسفه اولى از حيث كلى و عمومى بودن دارند مسائل فلسفى مىخواند امروز هم بيان روشهاى علوم و متودهايى كه در هر يك از علوم به كار برده مىشوند بنام فلسفه علمى خوانده مىشود .
اين فلسفه حسى كه اگوست كنت قائل است و همچنين ساير سيستمهاى فلسفى حسى كه از طرف فلاسفه امپريست [ 2 ] يا حسيون ابراز شده متكى به علوم حسى است و مانند خود آن علوم محدود است و از حدود توجيه عوارض و ظواهر طبيعت فنومنها تجاوز نمىكند .
در اين مقاله با فلاسفه حسى و كسانى كه فلسفه اولى را از آن جهت كه صرفا نظرى است و از قلمرو حس و تجربه بيرون است قابل بحث و تحقيق نمىدانند كارى نيست رد عقيده اين دسته از دانشمندان و بيان اينكه اسلوب برهان و قياس عقلى مفيد و معتبر است و مسائل فلسفى اولى قابل تحقيق است در ضمن مقاله ديگرى از اين سلسله مقالات خواهد آمد .
در اين مقاله گفتگو با كسانى است كه نفيا يا اثباتا به بحث در مسائل[ 1 ] Phenomene
[ 2 ] Empiriste