و عدم مطابقت مىبينيم مانند اين كه يك متر طول مطابق است با يك متر طول ولى اين حال ميان يك متر طول و نقطه هندسى كه هيچ گونه امتداد ندارد موجود نيست در ميان افكار و ادراكات نيز
شرح
است غلط و در عين اينكه حقيقت است خطا و در عين اينكه راست است دروغ بوده باشد .
بطلان اين ادعا از بطلان ادعاى سوفسطائيان اگر واضحتر نباشد مخفىتر نيست زيرا اين ادعا مستقيما مبتنى بر انكار اصل عدم تناقض است و اين اصل بمفهوم فلسفى آن بديهىترين بديهيات است و حتى از وجود دنياى خارج كه ايده آليستها منكرند بديهىتر است ما بعد در جاى خود جميع شبهات كودكانه ماديين را در مورد اين اصل متعرض خواهيم شد بر همه كس حتى بر يك طفل دبستانى روشن است كه يك حكم يك قضيه يك جمله يا راست است يا دروغ يا صحيح است يا غلط شق ثالث ندارد حتى آنكه خود طرفداران اين مسلك در عين اينكه براى يك چيز مدعى مىشوند هم صحيح است و هم غلط گاهى مجبور مىشوند از مطلب خارج شده و فرضيه ها را عنوان كرده پاى يك جزء صحيح و يك جزء ديگر غلط را به ميان بكشند .
در اينجا ابتداء كلمات ماديين را در اين زمينه كه براى خواننده محترم خالى از تفريح نخواهد بود نقل مىكنيم و سپس به علت پيدايش اين نظريه براى آنها اشاره مىكنيم .
ژرژ پوليتسر در اصول مقدماتى فلسفه آنجا كه قانون سوم ديالكتيك قانون تضاد را بيان مىكند مىگويد از نظر متافيزيك صحيح صحيح است غلط غلط است و حال آنكه ديده شده كه مىگوييم باران گرفت و بسا شده كه حرف ما تمام نشده باران مىايستد اين جمله ما در وقت شروع صحيح بود و بعدا تبديل به اشتباه شده است علوم نمونه هاى چندى را بما نشان مىدهد قوانينى كه سالهاى متمادى بعنوان حقيقت شناخته مىشده در يك آن بموازات پيشرفتهاى علمى به صورت خطا در آمده است .
دكتر ارانى در ذيل بيان اصل نفوذ ضدين صفحه 52 مىگويد يك فكر تمرين نكرده به آسانى نمىتواند درك كند چطور مىتوان حركت و سكون وجود و عدم جسمى و روحى غلط و صحيح و غيره را متحد كرد ولى اندك تمرين و توجه براى اشخاصى كه ميل بطبقات طرفدار ديالكتيك