اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 173
در آنها بوجود مىآورد همان ماده خارجى متحول و متكامل كه همه اجزائش در همه اجزائش مؤثر و فاعل مىباشد و اثرى كه مىكند سنتز و مولود دو طرف متقابل فاعل و منفعل است پس هيچگاه 3 آيا بين نظريه كانت و نظريه ماترياليسم ديالكتيك از لحاظ ارزش معلومات فرق است يا نه 4 آيا بين رولاتيويسم و ماترياليسم ديالكتيك از لحاظ ارزش معلومات فرق است يا نه 5 طرق اثبات تكامل حقيقت در نظر طرفداران ماترياليسم ديالكتيك و پاسخ آنها . 6 اجتماع صحيح و غلط و حقيقت و خطا . 7 بنبست عجيب يا يك نكته مفيد و مهم . 8 فلاكت ماترياليسم بدست ديالكتيك . حقيقت نسبى بتقرير طرفداران ماترياليسم ديالكتيك احساس اثرى است كه بدنبال تاثيرى كه از شىء خارجى بر سلسله عصبى وارد مىشود توليد مىگردد يعنى سلسله عصبى انسان و حيوان در اثر يك سلسله تكامل تدريجى داراى اين خاصيت شده است كه بدنبال تاثيرى كه از خارج بر آن وارد مىشود عكس العمل مادى خاصى ايجاد كند اين توليد عكس العمل همان احساس است . طبق اصول ديالكتيك هيچ چيز در طبيعت داراى تاثير جامد يك نواخت نيست هر چيزى بنا بوضعيت و موقعيت خاص تاثير مخصوص دارد و چون اشياء دائما تغيير وضع و موقعيت ميدهند قهرا داراى تاثيرات مختلف خواهند بود . اين تغيير وضع و موقعيت هم در اشياء خارجى و هم در سلسله عصبى و مغز حكمفرما است يعنى هم شىء خارجى محسوس كه تاثير اولى را بر اعصاب وارد مىكند و هم سلسله عصبى و مغز حاسه كه بر روى تاثير اولى تاثير ديگرى وارد كرده احساس توليد مىكند وضع و موقعيتشان تغيير مىكند و در نتيجه تاثيرشان نيز تغيير خواهد كرد پس هم حس كننده و هم محسوس همواره بنا باختلاف وضع و موقعيت داراى تاثير مختلف خواهند بود .