مثال پيدا كردن نيست و اين دسته از اغلاط اگر چه مستقيما در حس نيست ولى از راه اينكه اين دسته از ادراكات بالاخره منتهى بحس مىباشند مىتوان گناه اينها را نيز به گردن حس نهاد .
پاسخ
البته روشن است كه توجه اين اشكال به متافيزيسم قويتر است تا به ماترياليسم ديالكتيك زيرا ما در سخنان گذشته خود به يافتن واقعيت خارج فى الجمله ملتزم شديم ولى آنان ملتزم نبودند و از اين روى مىتوانند با تلاش نسبتا كمترى از بنبست اين اشكال بيرون آيند اگر چه بالاخره در بنبستهاى ديگرى گير خواهند كرد .
دانشمندان مادى مىتوانند بگويند
( 1 )
نظر به اينكه ادراكات حسى ما خواصى هستند كه ماده خارجى
شرح
( 1 ) هر چند در متن مقاله 2 صفحات 83 84 نظريه حقيقت نسبى فى الجمله بيان و انتقاد شد رجوع شود و ما نيز در مقدمه همين مقاله نظريه حقيقت نسبى را مطابق تقرير نسبيون بيان و انتقاد كرديم ولى طرفداران ماترياليسم ديالكتيك حقيقت نسبى را طبق اصول مادى و منطق ديالكتيك خود به طرز ديگرى بيان كردهاند و بين خودشان و ساير نسبيون فرقى قائلند و روى همان فرق است كه آنها را شكاك و خود را جزمى معرفى مىكنند بعلاوه قبلا به خوانندگان محترم وعده دادهايم كه نظريات خاص ماترياليسم ديالكتيك را در باره ارزش معلومات متعرض شويم لهذا در اينجا در ضمن اينكه نظريه آنها را در مقام توجيه خطاى حواس و بيان حقايق نسبى كه در متن بطور خلاصه بيان شده است توضيح مىدهيم ساير نظرياتشان را در باب ارزش معلومات نيز متعرض مىشويم تا درست روشن شود كه اين نظريات طبق اصول رئاليسم قابل قبول است يا نه و آيا واقعا همانطورى كه ادعا مىكنند بين آنها و ساير نسبيون كه باعتراف خودشان آنها شكاك هستند فرقى هست يا نه .
مجموع اين مطالب را در طى اين چند قسمت بيان مىكنيم .
1 حقيقت نسبى بتقرير ماديين 2 آيا ماترياليسم ديالكتيك شكاك است يا جزمى .