نمىتواند ضبط كند و از اين روى مىپندارد كه تازه خود كهنه مىباشد چنان كه اگر آب صافى در مجرائى تراز و بى مقاومت بگذرد و شما عكس خود را در سطح آب تماشا كنيد عكس به چشم شما ثابت خواهد نمود در حالى كه حقيقتا در هر لحظه يك عكس تازه مىبينيد و تميز نمىدهيد تبدل مدركات را به همين قياس بايد تصور كرد .
شرح
يك نقطه مخصوصى از مغز مثلا يك يا چند سلول پيدا مىشود و هر وقت آن نقطه مخصوص در اثر يك عامل خاصى اراده و غيره تهييج شد اعصاب دوباره به فعاليت مىپردازند و باعث دوباره توليد شدن ادراك اولى مىگردند مثلا در مثال بالا ملاقات و مذاكره با رفيق در حالى كه مورد توجه نيست به صورت خاطره ادراكى در ذهن موجود نيست بلكه فقط اثرى از وى در يك نقطه معين مغز باقى مىماند كه هر وقت آن نقطه تحريك شود باعث دوباره توليد شدن آن خاطره ادراكى مىگردد و شخص مىپندارد كه خود اين خاطره محفوظ و باقى بوده .
على هذا مطابق اين نظريه هر تذكر و يادآورى توليد جديدى است بر خلاف نظريه اول كه تذكر را توليد جديد نمىداند و ما براى توضيح بيشتر نظريه ماديين را در باره مادى بودن حافظه از قول خودشان نقل مىكنيم دكتر ارانى در پسيكولوژى صفحه 117 مىگويد در عمل حافظه بايد توجه كرد كه چگونه يك تاثير يا احساس در روح ثابت مىشود چگونه محفوظ مىماند چطور دوباره توليد مىشود چگونه روح قضيه را در ازمنه گذشته مجسم مىنمايد و در صفحه 118 اينطور به اين پرسشها پاسخ مىدهد مىگويد گويا جاده هاى ارتباطى ما بين قضايا توليد مىگردد و اين جاده ها در مغز باقى مىماند . . . وجود اين راهها سبب محفوظ بودن يك قضيه در حافظه و تهييج آنها باعث دوباره به يادآمدن آن قضيه مىگردد و در صفحه 116 با نگرانى و ترديد مىگويد معلوم نيست ارتباط حافظه مدت زيادى به چه حالت در روح باقى مىماند و به چه ترتيب مىتوان قضيه مخصوصى را دوباره در روح توليد نمود مىتوان قبول نمود كه موقع به يادآوردن قضايا شخص بطور ارادى حالت فشار خون يا درجه حرارت يا عوامل ديگر فيزيكى را در مغز تغيير مىدهد .
مطابق نظريه مادى بودن حافظه دستگاه مغز عينا مانند دستگاه ضبط صوت است كه صدا بر روى يك صفحه يا يك نوار ضبط مىكند همانطورى كه