مقدمه مجلد سيزدهم
آنچه ميان ملل شايع شده و بايرانيان يا خاوريان اختصاص ندارد بلكه تعميم يافته نحوست عدد سيزده است كه مترجم بدان دچار شده است . مبدأ و منشأ و علت بدبينى و سبب نحس بودن آن معلوم نشده و تشاؤم به اين عدد به جائى رسيده كه بعضى از ملل آن را به زبان نمىآورند و در شمار گويند : دوازده ، باضافه يك .
البته اين يكى از اوهام و خرافات است كه بر اذهان مردم غلبه يافته و اغلب بلكه تمام ملل دچار خرافات روح كش و مغز گداز مىباشند . خرافات در دين و سياست و اجتماع و اقتصاد حتى اعداد كه كمترين آنها نحوست سيزده است رايج شده . مقصود بحث در خرافات و اوهام و حيات پر رنج و عذاب مردم موهومپرست دردپذير و اسير عقايد فاسده نيست كه خارج از مبحث تاريخى لذت بخش ما مىباشد و اى كاش قدرت اين را مىداشتيم كه در مسائل مختلفهء زندگانى بشر بحث كنيم و مانند يك هادى و مبلغ و داعى و مرشد طريق سلامت و راه حيات و سعادت را نشان بدهيم و اين خارج از قدرت حتى بزرگترين دانشمندان است .
ما در اين مقدمه فقط ميخواستيم علت تسامح خود را در ترجمه و انجام مجلد سيزدهم بيان كنيم كه گفتيم عدد نحس سيزده دامن گير ما شده و تصريح كرديم كه اين يكى از اوهام است و محيط ما دچار اوهام و خرافات و عقايد فاسده بسيار است كه كوچكترين آنها اين وهم لايعنى است كه چندان زيان ندارد ولى ضرر آن در عالم اوهام شامل حال مترجم ضعيف شده است كه با رسيدن به اين عدد نحس مبتلا بشدت حملات قلبى و فشار خون و ضعف باصره اگر نگوئيم كورى كه يا نزديك بكورى شده و اين هم ناشى از كبر سن و افراط در به كار بردن قوه نظر است كه قريب سه ربع قرن قلم را به كار برده يا ديده بمطالعه گماشته و براى خود جز حرمان از ديدن مناظر طبيعت و جمال عالم چه در انسان و چه در حيوان و نبات سودى نبردهايم اكنون چشم خود را در اطراف خويش جولان مىدهم و چيزى كه موجب