مدينه بود نجات دادند .
در آن سال در ماه جمادى الثانية هارون فرزند موفق حكومت انبار را بابن ابى الساج سپرد . همچنين فرات و رحبه ايالت كوفه و پيرامون آن را بمحمد بن احمد واگذار نمود . محمد مذكور با هيصم عجلى مقابله كرد و هيصم گريخت .
عيسى بن شيخ بن سليل شيبانى والى ارمنستان و ديار بكر درگذشت .
در آن سال معتمد دستور داد بر منبرها كه مىروند ( در خطبه ) احمد بن طولون را لعن و نفرين كنند .
اسحاق بن كنداجيق والى مصر و تمام قلمرو احمد بن طولون و « باب - الشمسيه » شد تا اقصى نقاط افريقا به او سپرده شد باضافه رياست « شرطه » خاص ( پليس ) .
سبب لعن و نفرين ابن طولون اين بود كه او نام موفق را از خطبه حذف نمود .
موفق هم معتمد را وادار كرد كه او را لعن كند و او با اكراه و اجبار به آن كار اقدام نمود زيرا معتمد ( چنان كه بيان شد ) هواخواه ابن طولون بود .
در آن سال جنگى ما بين ابن ابى الساج و اعراب رخ داد كه اعراب او را منهزم نمودند . ولى او توانست شبيخون بزند و جماعتى از آنها را بكشد و اسير كند .
سركشتگان و گرفتاران را هم ببغداد فرستاد .
در ماه شوال ابن ابى الساج « رحبة ابن مالك » را گشود آن هم پس از نبرد با فرزند مالك بن طوق كه مالك آن محل بود . با اهالى جنگ كرد و آنها را كشت و بر آنها چيره شد و احمد بن طوق بشام پناه برد . پس از آن ابن ابى الساج به محل « قرقيسيا » لشكر كشيد و داخل شهر شد .
هارون بن محمد بن اسحاق هاشمى امير الحاج شد .
محمد بن فضل امير صقليه ( سيسيل ) سوى « رمطة » لشكر كشيد . لشكر او به شهر « قطانيه » هم رسيد بسيارى از روميان را كشت و اسير كرد و غنيمت و برده و اسير بدست آورد بعد سوى « بلرم » لشكر كشيد و آن در ماه ذى الحجه بود .
احمد بن مخالد مولاى معتصم كه از مبلغين عقيده معتزله و علم كلام را از
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 238
مساهمون: ابن الأثير
ص٢٣٨