بيان قتل نباتة بن حنظله
در آن سال نباتة بن حنظله حاكم گرگان ( از طرف يزيد بن هبيره والى عراق ) كشته شد . يزيد بن هبيره او را بنمايندگى خود نزد نصر بن سيار فرستاده بود او اول بفارس و بعد باصفهان سپس به شهر رى و از آنجا بگرگان رفت كه حكومت آن ديار را عهده دار شد . نصر هم در قومس بود چنان كه گذشت به او گفته شد : « قومس » در خود پناه ما نمىباشد او ناگزير بگرگان رفت باتفاق نباته گرداگرد لشكر خندق كندند . قحطبه هم سوى گرگان لشكر كشيد و آن در ماه ذى القعده بود .
قحطبه گفت : اى مردم خراسان آيا مىدانيد سوى چه مردمى لشكر مىكشيد و نبرد مىكنيد ؟ شما سوى بقيه قومى مىرويد كه كعبه را آتش زدند ( در جنگ عبد اللّه بن الزبير ) .
حسن بن قحطبه فرمانده مقدمه لشكر پدرش بود ( كه پيشاپيش مىرفت ) در عرض راه يك پاسگاه بفرماندهى مردى ذؤيب نام بود . حسن عده فرستاد شبيخون زدند و ذؤيب را با عده هفتاد تن كشتند و نزد حسن ( فرمانده مقدمه ) برگشتند قحطبه لشكر كشيد تا بلشكرگاه نباتة رسيد كه با لشكر شام بمقابله پرداخت .
سپاه شام داراى عده و نيروى بسيار بود كه مانند آن ديده نشده بود . چون خراسانيان عدهء شاميان را ديدند ترسيدند و هيبت دشمن آنها را بيمناك كرد بحديكه بيم خود را به زبان آوردند و دربارهء نيروى شام گفتگو كردند قحطبه بر هراس و وسواس آنها آگاه شد ميان آنها برخاست و گفت : اى اهل خراسان اين كشور ( ايران ) مملكت پدران نخستين شما بود . آنها ( ايرانيان ) هميشه بر دشمنان خود پيروز مىشدند زيرا دادگر و نكو آئين بودند . و چون اخلاق خود را تبديل كردند و ستم را پيشه خود نمودند خداوند پادشاهى و كشور دارى را از آنها سلب كرد و بدترين و خوارترين مردم زمين ( عرب ) را بر شما مسلط كرد آنها بر شما غلبه كردند . آنها