آنها ( خوارج ) پراكنده شدند . نافع بن ازرق حنظلى و عبد اللّه بن صفار سعدى و عبد اللّه بن اباضى و حنظلة بن بيهس . و بنى ماحوز عبد اللّه . و عبيد اللّه و زبير از بنى سليط بن يربوع كه همه از بنى تميم بودند همه راه بصره را گرفتند و بدان شهر رسيدند .
ابو طالوت از بنى بكر بن وائل و ابو فديك عبد اللّه بن قيس بن ثعلبه و عطية بن اسود يشكرى راه يمامه را گرفتند و رفتند .
در آنجا بهمراهى ابو طالوت قيام و محل را تصرف نمودند ولى بعد از آن ابو طالوت را ترك گفته بنجدة بن عامر حنفى گرويدند . اما نافع و ياران او كه پيرو ابو بلال بودند وارد بصره شدند . در آنجا گرد هم جمع شده درباره جهاد و فضيلت آن گفتگو كردند . نافع با عده سيصد تن قيام كرد كه در آن هنگام مردم بر ابن زياد شوريده بودند خوارج كه در زندان بودند در را شكستند و بيرون رفتند مردم هم سرگرم جنگ ازد و ربيعه و تميم بودند . ( كه از خوارج غافل بودند ) .
چون نافع قيام و خروج كرد آنها به او گرويدند و متابعت كردند . اهل بصره هم بر انتخاب عبد اللّه بن حارث ( براى امارت ) متفق شدند آنگاه همه ضد خوارج قيام كردند آنها بيمناك شده راه اهواز را گرفتند و آن در تاريخ شوال سنه شصت و چهار بود . هر كه در بصره از خوارج مانده بود به آنها ملحق شد كه بابن ازرق پيوستند مگر كسانى كه نخواستند قيام ( و جنگ ) كنند كه عبد اللّه بن صفار و عبد اللّه بن اباضى و چند تن از همراهان و معتقدين به آنها از بازماندگان بودند .
نافع معتقد بود كه متخلفين از جهاد و بازماندگان كه تسامح كردهاند مشمول ايمان و تحت ولايت و رعايت نمىباشند كه آنها نجات نخواهند يافت . او ياران خود را وادار كرد كه از بازماندگان و باز نشستگان از جهاد تبرى جويند و آنها را دشمن بدانند و ازدواج با آنها را حرام كنند و از ذبح ( گوشت ذبح آنها ) و اكل آن خوددارى كنند و شهادت آنان را نپذيرند و علوم دين را از آنها نياموزند و ميراث
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 6
مساهمون: ابن الأثير
ص٦