را بطمع و اميد غلبه بر اعراب وادار كرد . روز بعد فرمان داد كه مسلمين لباس خود را كنده با رخت و كفش و رسم مصريان حاضر شوند بقبطيان مصر هم اجازه حضور داد .
آنها وضع را دگرگون ديدند . انواع و اقسام اطعمهء مصر را هم حاضر و سفرهها را گسترده بود . بسپاهيان دستور داد كه مانند مصريان بتناول طعام بپردازند و از رفتار آنها تقليد كنند .
قبطيان از اختلاف وضع دو روز متباين تعجب كردند روز بعد فرمان داد كه سپاهيان براى عرض لشگر مسلح و آماده شوند . قبطيان را هم براى ديدن وضع سلحشورى آنان دعوت نمود و گفت : من بر گفتگوى شما درباره خوارى و پستى و سختى معيشت عرب شنيده بودم كه شما آنها را حقير و ناتوان و بد خوراك دانسته بوديد و وضع آنها همان بود كه پنداشتيد ولى روز بعد تغيير وضع داده ، لباس شما را پوشيده و پا در كفش شما نهاده و خوراك لذيذ و گواراى شما را تناول كرده و لذت غلبه و بدست آوردن زندگانى خوب را چشيدهاند هرگز به آسانى از تسلط بر شما و ربودن نعمت شما دست بر نمىدارند . روز بعد هم آنها با حمل سلاح صف آرائى و قدرت نمائى كردند تا بدانيد وضع جنگ و جهانگيرى و جهاد و دليرى آنها چگونه است . آنها در سرزمين خود چنين بودند و در كشور شما چنين شدند . آنها در وطن شما براى ربودن نعمت شما سگ هار شدهاند و هرگز نعمتى را كه بدست آوردهاند و در روز دوم نمونه آن را مشاهده كرديد به وضع خشن اول تبديل نخواهند كرد . بزندگانى اول بعد از ربودن نعمت بر نمىگردند . قبطيان در حالى پراكنده شدند كه با يك ديگر مىگفتند : اعراب با فرستادن يگانه مرد لايق خود شما را هدف نمودهاند ( بر شما مسلط شدهاند ) عمر بر تدبير و رفتار و سياست و كار عمرو آگاه شد و گفت : به خدا سوگند . تدبير او براى پيروزى بهتر از جنگهاى گوناگون است و سياست او از فتح و غلبه ديگران سودمندتر است . پس از آن عمرو اسكندريه را قصد كرد . در آن
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 416
مساهمون: ابن الأثير
ص٤١٦