كسى كه مأمور جا دادن مردم كوفه شد ابو هياج بن مالك بود . عاصم بن دلف ابو الجرباء هم مامور اقامت اهل بصره بود . خيابانها را چهل گز و ميان خيابانها بيست و كوچهها را هفت و ميدانها و خيابانهاى عريض را شصت گز قرار دادند .
مگر ناحيه بنى ضبه كه آزاد ( به اختيار خود آنها ) بود .
نخستين چيزى كه در آن دو شهر پىريزى و بنا شد دو مسجد آن دو شهر است .
در ميان هر يكى از دو محيط دو مسجد يك مرد نيرومند تيرانداز ماهر و قوى ايستاد كه براى هر يكى از چهار جهت تيرى رها كرد و در انتهاى افتادن آن تير پايهگذارى شد كه ديوار برپا گرديد و پس از آن سايهبان و سقف و رواق ساخته شد . ستونهاى سنگى از مرمر و غيره كه از ويرانههاى خسروان بدست آمد در مسجد نصب و بر آنها بنا شد كه آن ستونها در بناى حيره به كار رفته و در خاك نهفته بود . گرداگرد مسجد هم خندق كندند مبادا دشمن بر آن هجوم ببرد . در جوار مسجد هم محلى ساختند كه زير زمين راهى ما بين آن و مسجد احداث كردند كه عبور و مرور از آن در خفا آسان باشد و طول آن راه زيرزمينى دويست گز بود . در آن محل اموال مسلمين را انباشتند امروز آن محل كاخ كوفه كنونى مىباشد ( زمان مؤلف كه قرن هفتم هجرى باشد ) . مهندس آن عمارت هم ( يا مسجد ) روزبه بود . آن كاخ و مسجد را از بقاياى آجر و سنگ كاخ خسروان در حيره بنا نمود . بازارها را هم عبارت از اماكن و دكهها قرار داد كه هر كاسبى كه زودتر سبقت كند آن مكان تا آخر روز در اختيار او بود .
عمر خبرى شنيد و آگاه گرديد كه سعد گفته بود : هياهو و غوغاى بازاريان را از من دور كنيد كه اين صدا مانع آرام و آسايش من است و نيز شنيده بود كه مردم آن عمارت را كاخ سعد ناميده بودند ، عمر محمد بن مسلمه را بعنوان پيك فرستاد و به او دستور داد كه لدى الورود برود آتش بر در قصر سعد افروزد و آن را بسوزد و
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 353
مساهمون: ابن الأثير
ص٣٥٣