دروازهها را گرفتند كه خود يار محصورين آن ديار باشند . بدان حال آماده باش ايستادند تا مسلمين رسيدند . عبد الله بن افكل رسيد و دروازهها گشوده شد و مردم شهر كه اغفال شده بودند ناگزير تن به صلح و تسليم دادند و تحت ذمه و حمايت اسلام درآمدند فاتحين غنايم بدست آمده را تقسيم نمودند بهر يكى از سواران سه هزار درهم و بهر يك پياده هزار درهم رسيد خمس غنايم را هم با فرات بن حيان نزد عمر فرستادند . خبر فتح و ظفر را هم حارث بن حسان بعمر داد ( پيك مخصوص ) ربعى بن افكل هم بفرماندهى پادگان موصل و عرفجة بن هرثمه باستيفاء ماليات آن شهر منصوب شدند . گفته شده كه عمر عتبة بن فرقد را بامارت موصل منصوب كرد و فتح آن در سنه بيست رخ داد كه او اول قلعه شرقى نينوى را گشود و اهل قلعه غربى ناگزير تن بتسليم دادند كه مردم موصل در ذمه اسلام داخل شده جزيه را پرداختند .
بعد از آن مرج ( مرز ) و با نهندرا و با عذرا و جتون و داسن و تمام قلاع را گشود همچنين قلاع كردنشين . قردى و باز بدى و تمام توابع موصل كه همه در ممالك اسلام داخل گرديد . گفته شده عياض بن غنم پس از گشودن شهر بلد كه شرح آن خواهد آمد بموصل رفته يكى از دو قلعه را گشود و عتبة بن فرقد را بقلعهء ديگر فرستاد كه مردم آن تسليم شده جزيه پرداختند خدا مىداند . ( معتم ) بضم ميم و سكون عين بىنقطه كه در آخر آن ميم تشديد شده است .
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 346
مساهمون: ابن الأثير
ص٣٤٦