دارند .
ضحاك بن مزاحم از ابن عباس روايت كرده است كه :
آنچه نخست خداوند آفريد عرش بود ، آنگاه بر آن نشست .
ديگران گفتهاند : « خداوند آب را پيش از عرش آفريد .
آنگاه عرش را آفريد و بر روى آب قرار داد . » اين گفتهء ابو صالح است از ابن عباس و همچنين گفتهء ابن مسعود و وهب بن منبه است .
همچنين گفته شده است : آنچه خداى بزرگ پس از قلم آفريد كرسى ، بعد عرش ، سپس هوا ، آنگاه تاريكىها بود بعد آب را آفريد و عرش را بر روى آن قرار داد .
اين بنده گويد : با در نظر گرفتن حديث ابو رزين از پيغمبر ( ص ) ، سخن كسى كه گفته است آب پيش از عرش آفريده شد ، درستتر است .
همچنين گفته شده است : « هنگام آفرينش عرش اين آب در ميان باد قرار داشت . » اين را سعيد بن جبير از ابن عباس گفته ، و اگر چنين باشد ، آن دو يعنى آب و باد پيش از عرش آفريده شدهاند .
و ديگرى گفته است : « خداوند هزار سال پيش از آن كه چيز ديگرى بيافريند قلم را آفريد . »
علما دربارهء روزى هم كه خداى بزرگ آفرينش آسمانها و زمين را آغاز كرد ، اختلاف دارند :
عبد اللّه بن سلام ، و كعب و ضحاك و مجاهد گفتهاند :
« آغاز آفرينش روز يكشنبه بوده است .
محمد بن اسحاق گفته : آغاز آفرينش روز شنبه بوده است ابو هريره نيز چنين گفته است .
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 158
مساهمون: ابن الأثير
ص١٥٨