آن جا كه فرموده است :
«
هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ
» [ ( 1 ) ] من گفتم : « درين جا نظرى هست و آن اين كه قبلا گفته شد نخستين چيزى كه خدا آفريد قلم بود و به دو فرمود : « بنويس » و در اين هنگام آفرينش به جريان افتاد .
بعد در آغاز اين فصل بيان شد كه خداوند پس از آفرينش قلم و بعد از آنكه وجود به جريان افتاد ابرى آفريد .
پيداست كه براى نوشتن ، ناچار بايد چيزى داشت كه بدان نوشته شود ، آن هم قلم است . و چيزى كه در آن يا بر آن نوشته شود . اين هم همان است كه در اين جا به « لوح محفوظ » تعبير شده است .
بنابر اين شايسته بود كه آفرينش لوح محفوظ پس از آفرينش قلم ذكر گردد .
خدا بهتر مىداند .
شايد اين را از آن رو ذكر نكردهاند كه به خودى خود از مفهوم لفظ « قلم » پيداست . زيرا هميشه « كاغذ » همراه « قلم » است .
بعد دربارهء آنچه خداوند پس از ابر آفريد علما اختلاف
هامش
[ ( 1 ) ] - از آيهء 210 سورهء بقره كه چنين است :
«ماهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ» .
( آيا كافرانى كه با اين ادلهء روشن ايمان نمىآورند ، انتظار چنين محالى دارند كه خدا با ملائكه در پردههاى ابر بر آنها نازل شود و حكم ثواب و گناه به ظهور قيامت به پايان رسد و كارها همه به سوى خدا باز گردد ؟ ) قرآن مجيد با ترجمهء مهدى الهى قمشهاى