الكامل فى التاريخ
اين تاريخ مشهورترين كتاب عز الدين ابن اثير است و بلند آوازگى و مقام علمى او بر روى اين كتاب پايه گرفته است .
تاريخ « كامل » يعنى تاريخى كه جامع اخبار و اطلاعات درباره زندگى و فرمانروائى ملوك خاور و باختر و سرزمينهاى ميان اين دو است .
او اين تاريخ را از نخستين روزگار آغاز كرده و تا پايان سال 628 هجرى قمرى برابر 1230 ميلادى ، يعنى تا دو سال پيش از درگذشت خويش ، ادامه داده است .
درباره اين كه چرا به نوشتن چنين تاريخى پرداخته ، خود در مقدمهء آن مىگويد كه هميشه دوستدار مطالعهء تاريخهاى گوناگون و آشنائى به مطالب آنها بوده است .
ضمن خواندن تواريخ دريافته كه هيچ تاريخى به تنهائى نياز خواننده را رفع نمىكند و منظور او را برآورده نمىسازد .
تاريخى كه طولانى است ، درباره هر موضوعى به ذكر روشها و روايات گوناگون پرداخته و دراز گوئى كرده است .
تاريخ مختصر نيز بسيارى از وقايعى را كه روى داده از قلم انداخته است .
با اين وصف در هيچ تاريخى همهء رويدادها نيست و هر تاريخى قسمت عظيمى از حوادث را ناديده گرفته و از ذكر آنها درگذشته ، يا بسيارى از اوراق را با شرح رويدادهاى كوچك و بىاهميت سياه كرده است .
تاريخ شرقى از اخبار غرب خالى است و تاريخ غربى ، احوال شرق را ناديده گرفته است .