كه به اندازهء حقير با زبان عربى آشنائى داشته باشد - در حين خواندن آن كمتر به لغات مشكل و متروك يا عبارات معقد و پيچيده برخورد مىكند .
ضمن ترجمهء اين كتاب شهرهايى را كه فكر مىكردم در نظر خوانندهء معمولى ناشناخته است و شناختن آنها ضرورى است ، در ذيل صفحات توضيح دادم .
بعضى از اين توضيحات قدرى مفصل است ولى چون فكر مىكردم كه اين تفصيل نيز ممكن است براى برخى از خوانندگان قابل استفاده باشد ، دريغم آمد كه بعضى از قسمتها را حذف و سخن را كوتاه كنم . معذلك اگر واقعا در اين قسمتها راه اطناب پيموده شده ، پوزش مىخواهم .
در ترجمهء كتاب ، تا آنجا كه امكان داشته ، نهايت دقت را به كار بردهام . با اين وصف ، هرگز ادعا نمىكنم كه اين ترجمه خالى از لغزش است و اميدوارم سروران گرامى چنانچه لغزشهائى مىيابند ياد آورى كنند تا در ترجمهء باقى كتاب ، همچنين در چاپ مجدد آن منظور گردد . . . »
تاريخ تحرير اين پيشگفتار - كه قسمتى از آن در بالا نقل شد - 28 / 11 / 1352 است .
در آن تاريخ من درست نمىدانستم كه شادروان عباس خليلى چرا از ترجمهء نخستين مجلد اين تاريخ صرف نظر كرده ( گو اينكه در مقدمهاى به امضاى ناشر ، وعده داده شده بود كه :
« . . . در پايان كار ، جلد اول ترجمه و نشر خواهد شد . » )
ولى بعد به مقدمهاى برخوردم كه مرحوم خليلى به جلد دوم ترجمهء اين تاريخ نگاشته و بيشتر منظور او يادآورى اين نكته
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي ) — صفحة 5
مساهمون: ابن الأثير
ص٥