أوصاف الأشراف — صفحة 59

فصل پنجم ( در صبر ) قال اللَّه سبحانه و تعالى : و اصبروا انّ اللَّه مع الصابرين 8 : 46 ( 1 ) . صبر در لغت حبس نفس است از جزع به وقت وقوع مكروه ، و آن منع باطن باشد از اضطراب و باز داشتن زبان از شكايت و نگاهداشتن اعضا از حركات غير معتاد . و صبر بر سه نوع باشد : اوّل - صبر عوام ، و آن حبس نفس است بر سبيل تجلَّد و اظهار ثبات در تحمّل ، تا ظاهر حال او به نزديك عاقلان و عموم مردم مرضى باشد : « يعلمون ظاهرا من الحيوة الدّنيا و هم عن الاخرة هم غافلون » 30 : 7 . ( 2 ) دويّم - صبر زهّاد و عبّاد و اهل تقوى و ارباب حلم از جهت توقع ثواب آخرت : « انّما يوفّى الصّابرون اجرهم به غير حساب » 39 : 10 . ( 3 ) و سيّم - صبر عارفان ، چه بعض ايشان التذاذ يابند به مكروه از جهت تصوّر آنكه معبود جلّ ذكره ايشان را به آن مكروه از ديگر بندگان خاص گردانيده است و به تازگى ملحوظ نظر او شده‌اند : « و