أوصاف الأشراف — صفحة 35

فصل چهارم ( در رياضت ) قال اللَّه تعالى سبحانه : و أمّا من خاف مقام ربّه و نهى النفس عن الهوى فانّ الجنّة هي المأوى 79 : 40 - 41 ( 1 ) . رياضت رام كردن ستور باشد به منع او از آنچه قصد كند از حركات غير مطلوب ، و ملكه گردانيدن او را اطاعت صاحب خويش در آنچه او را بر آن دارد و از مطالب خويش ، و در اين موضع هم مراد از رياضت ، منع نفس حيوانى بود از انقياد و مطاوعت قوهء شهوى و غضبى و آنچه بدان دو تعلَّق دارد ، و منع نفس ناطقه از مطاوعت قواى حيوانى و از رذائل اخلاق و اعمال ، مانند حرص بر جمع مال و اقتناء جاه و توابع آن از حيلت و مكر و خديعت و غيبت و تعصّب و غضب و حقد و حسد و فجور و آنها كه در شرور و غير آن حادث شود ، و ملكه گردانيدن نفس انسانى را به طاعت و عمل ( 2 ) بر وجهى كه رسانندهء او باشد به كمالى كه او را ممكن باشد . و نفسى را كه متابعت قوهء شهوى كند ، بهيمى گويند . و آن را كه متابعت قوهء غضبى كند ، سبعى خوانند . و آن را كه رذائل