جميع التركة ولا فرق فى ذلك بين إرث الزوج من تركة الزوجة وإرثها من تركته » . « 1 »
موصول براى ايجاد اشاره وضع شدهو به همين خاطر ماى موصوله از ماى موصوفه امتياز پيدا كرده است ، چون معناى ماى موصوله اين است كه در فارسى از آن به [ آن چيزى ] تعبير شده است ؛ خلاف ماى موصوفه [ يعنى در ماى موصوله اشاره هست و در ماى موصوفه اشاره نيست ] پس اگر شيئ معينى در ميان باشد [ ماى موصوله ] به آن بر مىگردد و اگر شئ معينى در ميان نباشد پس موصول شامل همه آنچه ممكن است به آن اشاره شود مىگردد و علّت اينكه به همه اشاره مىكند اين است كه اگر بگوييم به بعضى اشاره دارد و به بعضى اشاره ندارد اين خود نوعى ترجيح بلا مرجح است ؛ بنابراين مفاد آيهى كريمه ، به عموميّت ارث زوجه از جميع اعيان و ما ترك زوج اشاره دارد و در اين باره فرقى بين ارث زوجه از زوج يا ارث زوج از زوجه وجود ندارد .
مناقشه بر نظرصاحب كتاب « رسالة فى ارث الزوجة »
استدلال فقيه بزرگوار معاصر - دامت بركاته - از اساس مخدوشبوده و به آن چند ايراد وارد است :
* ايراد اول : در اينكه فراز مِمَّا تَرَكْتُمْ قابليت افاده عموم دارد ترديدى وجود ندارد و با ايشانموافقيم امّا در اينكه براى عموم وضع شده باشد ، مورد قبول نيست .
* ايراد دوم : هيچ كدام از اديباننگفتهاند كه ، لفظ « ماى موصوله » همانند لفظ « كل » است و نيز هيچ كدام از اصوليين - در مباحث الفاظ عموم - ، قائل نشدهاند كه ، موصول و صله جز الفاظ عموم است ولى همه « نكره در سياق نفى » را جز الفاظ عموم مىشمارند ؛ پس لفظ « ما » از جميع جهات همچون : « معنا » ، « عموم » و « خصوص » ، مبهم است .
به عبارت ديگر : هيچ ، اديب ، فقيه و اصولى نمىگويد كه معناى : فَانْكِحُوا ما
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : رسالة فى ارث الزوجة ، آيت الله العظمى لطف الله صافى گلپايگانى دامت بركاته ص 6 .