نشوند ، و خونى مطلقا ريخته نشود ، تنها مطابق روايتى شش نفر را كه افرادى بسيار بد زبان و خطرناك بودند استثنا كرده بود .
حتى هنگامى كه شنيد « سعد بن عباده پرچمدار لشگر شعار انتقام را سر داده ، و مىگويد : اليوم يوم الملحمة » امروز روز انتقام است « ! پيغمبر ص به على ع فرمود بشتاب پرچم را از او بگير و تو پرچمدار باش و شعار دهيد اليوم يوم المرحمة » امروز روز عفو و رحمت است « ! و به اين ترتيب مكه بدون خونريزى فتح شد و جاذبه اين عفو و رحمت اسلامى كه هرگز انتظار آن را نداشتند چنان در دلها اثر كرد كه مردم گروه گروه آمدند و مسلمان شدند و صداى اين فتح عظيم در تمام جزاير عربستان پيچيد و آوازه اسلام همه جا را فرا گرفت . و موقعيت اسلام و مسلمين از هر جهت تثبيت شد ( 1 ) .
در بعضى از تواريخ آمده است هنگامى كه پيغمبر اكرم ص در كنار در خانه كعبه ايستاده بود فرمود :
لا إله الا اللَّه وحده وحده ، انجز وعده ، و نصر عبده ، و هزم الاحزاب وحده ، الا ان كل مال او ماثرة او دم تدعى فهو تحت قدمى هاتين ! . . . « معبودى جز خدا نيست ، يگانه است ، يگانه ، سرانجام به وعده خود وفا كرد ، و بنده اش را يارى نمود ، و خودش به تنهايى تمام احزاب را درهم شكست ، اى مردم ! بدانيد هر مالى ، هر امتيازى ، هر خونى مربوط به گذشته و زمان جاهليت است همه در زير پاهاى من قرار گرفته ( يعنى ديگر گفتگويى از خونهايى كه در زمان جاهليت ريخته شد ، يا اموالى كه به غارت رفت .
نكنيد ، و همه امتيازات عصر جاهليت نيز باطل شده است ، و به اين ترتيب تمام
هامش
( 1 ) تلخيص از « كامل ابن اثير » جلد 2 و « تفسير مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث و كتب ديگر .